دیپلماسی نفتی برد برد  ایران و عربستان

  و چشم انداز صلح در منطقه خاورمیانه

مجتبی مقصودی

یادداشت کوتاه

انجمن علمی مطالعات صلح ایران

دهم آذر1395

 خبر کوتاه است: ایران و عربستان امروز در اجلاس اوپک در مورد وضعیت سهمیه بندی کشورهای صادرکننده نفت به توافق دست یافتند.

همکاری امروز ایران و عربستان درخصوص تعیین سقف کشورهای صادر کننده نفت به عنوان دو بازیگر اصلی و رقیب در سطح این سازمان بزرگ اقتصادی و کاهش سهمیه کشورهای صادر کننده عضو برای حفظ  ثبات قیمت در بازار نفت، و در عین حال اجازه به ایران برای حفظ سهمیه نفت خود در سقف قبل از تحریم ها در سال 2012 ، از آغاز روند جدیدی از همکاری های دو قدرت منطقه خاورمیانه حکایت دارد که در سال های اخیر از عراق، لبنان، تا سوریه و یمن رو در روی هم صف آرایی کرده اند.

این توافق می تواند موجبات کاهش درگیری ها و تنش ها در سطح منطقه و در میان مسلمانان گردد. مدیریت سیاسی فضای تنش آلود کنونی از سوی دو کشور، به ویژه در شرایط کنونی که افراطی ترین جناح از جمهوری خواهان سکان قدرت را در کاخ سفید بدست گرفته است و به علاوه این تنش ها از سوی برخی بازیگران فرامنطقه ای تشدید و تحریک می شود، از بازگشت عقلانیت، احیاء عزم و اراده طرفین برای کاهش اختلافات و حفظ  بها و ثبات در بازار نفت خبر می دهد و می تواند مبنای مذاکرات آتی میان دو کشور باشد. 

شاید خوشبینی مفرطی است که این گام و نشانه کوچک از همکاری میان دو کشور را، آغاز همکاری های دو قدرت منطقه ای بدانیم، ولی به عنوان انسانی که در منطقه پرتلاطم منطقه خاورمیانه زندگی می کند و از هر سو جنگ، آتش، خون ریزی، ویرانی و آوارگی را نظاره گر است امیدوارم این همکاری ها آغازی بر روند احیاء آرامش، صلح و امنیت در سطح منطقه باشد.

آدرس کانال تلگرامی انجمن مطالعات صلح ایران

@ipsan




درج شده در تاریخ چهارشنبه 10 آذر 1395
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  دست نوشته ها،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: دیپلماسی نفتی، دیپلماسی نفتی برد – برد، ایران و عربستان، خاورمیانه، سهمیه بندی نفتی،

چهل و یکمین شماره از پژوهشنامه علوم سیاسی منتشر شد. 

علاقمندان می توانند با مراجعه به سامانه پژوهشنامه علوم سیاسی به آدرس http://ipsajournal.ir/ مقالات این شماره و شماره های پیشین را به رایگان دریافت نمایند.

در این شماره می خوانید:



1

شناسایی و طبقه بندی عوامل موثر بر انتخاب نشان سیاسی با تاکید بر انتخابات ریاست جمهوری 1392


صفحه 7-38


سید مسلم علوی؛ ابوالقاسم ابراهیمی؛ مهدی نجفی سیاهرودی؛ علی رضا مسیبی



2

پارسیْ‌گردانیِ انگارگانیِ واژ‌ه‌گان سیاسی؛ نمونه‌پژوهی: لیبرالیسم


صفحه 39-66


محسن خلیلی



3

بررسی نقش دانشگاه در بهبود مؤلفه‌های آموزش سیاسی دانشجویان مورد: دانشگاه شهید باهنر کرمان


صفحه 67-94


اصغر سلطانی؛ حسین معین آبادی



4

بررسی نگرش دانشجویان به نظام وظیفه مطالعه موردی؛ دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد


صفحه 95-118


وحید سینائی



5

بررسی موانع کاربردی سازی علم سیاست از دیدگاه مدیران اجرائی استان کرمان


صفحه 119-166


محمد عبداله پور چناری؛ یحیی کمالی



6

بازنمایی ساخت قدرت در فضای دانشگاه: با تکیه بر اندیشه فوکو


صفحه 167-212


فاتح مرادی



7

نگرش انتقادی از درون به اصلاح طلبی در جمهوری اسلامی ایران؛ درس هایی برای مصالحه


صفحه 213-238


اهورا راهبر؛ مجتبی مقصودی





درج شده در تاریخ شنبه 29 آبان 1395
طبقه بندی: مقالات،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: پژوهشنامه علوم سیاسی، نشان سیاسی، مصالحه سیاسی، نظام وظیفه، کاربردی سازی علم سیاست، آموزش سیاسی،

 علم در خدمت صلح و توسعه

برگزاری مراسم هفته ترویج علم از 16تا 20 آبان ماه

انجمن ترویج علم ایران با همکاری مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، کمیسیون ملی یونسکو، دفتر منطقه ای یونسکو در تهران، موزه علوم و فناوری و تعدادی از نهادهای علمی و فرهنگی کشور از جمله انجمن علمی مطالعات صلح ایران  به مناسبت روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه، از 16تا 20 آبان مراسم هفته ترویج علم برگزار می کنند.

****

انجمن ترویج علم ایران، از سال 1391 با هدف ارتقای سطح برنامه ها و ایجاد حرکتی ساختارمند با همکاری برخی نهادها و سازمان های علمی و فرهنگی کشور  و از جمله انجمن علمی مطالعات صلح ایران"هفته ترویج علم "را هم زمان با روز جهانی علم برگزار کرده است. با توجه به این که حیطه ترویج علم، افق هایی به گستردگی کل جامعه را در برمی گیرد، یاری و مشارکت تمام نهادها، سازمان ها و آحاد جامعه در بزرگداشت هر چه باشکوه تر این مناسبت علمی ضرورتی اجتناب ناپذیر است«بیاییم با هم فکری، باورها و بینش علمی جامعه خود را ارتقا دهیم.

» پس از کنفرانس جهانی علوم در سال 1999 میلادی، سازمان فرهنگی، علمی، آموزشی ملل متحد(یونسکو) و شورای بین المللی علوم از سال 2001)1380 ،(دهم نوامبر برابر با 19 آبان ماه را به عنوان «روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه، » اعلام کردند. تاکید بر اهمیت به کارگیری علوم در فرآیند توسعه کشورها و نیز کاهش شکاف میان علم و جامعه از اهداف این برنامه است و کوشش میشود تا توجه مردم را به اهمیت نقش علم درجهت پیشرفت جهان جلب کنند. یکی از دیگر از اهداف روز جهانی علم، بهره مند شدن آحاد مردم، بنا به تخصص و مهارت خود، از این روز است. بهره مندی آحاد جامعه از ثمرات علم، فناوری و نوآوری، ایجاد بستر و فضای مناسب گفتمان پیرامون تاثیر علم، فناوری و نوآوری بر زندگی روزمره مردم، ایجاد تمهیدات لازم برای بازدیدهای عمومی از موزه های علم کشور، معرفی پیش کسوتان و شخصیت های علمی برجسته کشور، آشنا کردن دانش آموزان با مهارت ها و مشاغل علمی، بازدید عمومی از مراکز و نهادهای مؤثر در ایجاد تعامل بین علم، صلح و توسعه و معرفی برخی حوزه های علمی-پژوهشی جدید که موجب ارتقاء کیفیت عمومی زندگی می شود را از جمله رئوس برنامه های هفته ترویج علم است. عمومی کردن علم و ترویج آن در سطح جامعه ضرورتی غیرقابل انکار است زیرا مردم باید بدانند که جایگاه علم در زندگی آنها کجاست .

به مناسبت هفته ترویج علم، سلسله نشستها، سخنرانیها و یک همایش ملی در تهران برگزار می شود. شرکت در این برنامه ها برای عموم رایگان است و به کلیه شرکت کنندگان گواهی حضور اهدا میشود. لطفاً مراتب حضور و مشخصات خود را به ایمیل: com.gmail@tarvijeelm ارسال فرمائید.

 

برنامه های بزرگداشت هفته ترویج علم 16 تا 20 آبان ماه سال 1395

-         نمایشگاه ترویج علم از 15تا 19 آبان ماه در حسینیه ارشاد

-         یکشنبه16 آبان، روز علم و زندگی

-         دوشنبه17 آبان، روز ترویج علم و تاریخ علم

-         سه شنبه18 آبان، روز علم ، جامعه و دانشگاه(درهای باز)

-         چهارشنبه19 آبان، روز ترویج علم و فناوریهای جدید اطلاعاتی و ارتباطی

-         پنجشنبه20 آبان، روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه

 




درج شده در تاریخ شنبه 15 آبان 1395
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: هفته ترویج علم، انجمن علمی مطالعات صلح ایران، انجمن ترویج علم ایران، یونسکو، روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه،

 

جشنواره صلح در ادبیات كودك با حضور مصطفی رحماندوست

هفدهم مهر، همزمان با روز جهانی كودك "جشنواره صلح در ادبیات كودك" از سوی انجمن علمی مطالعات صلح ایران، با حضور مصطفی رحماندوست نویسنده، شاعر و مترجم  سرشناس حوزه كودك و نوجوان و رابعه موحد روانشناس، مجتبی مقصودی و علی مرشدی زاد از اعضاء هیئت مدیره انجمن و جمعی از علاقمندان و کودکان در خانه اندیشمندان علوم انسانی و محوطه پارک ورشو  برگزار شد. درابتدای این مراسم، مصطفی رحماندوست به مشکلات تعریف صلح پرداخت و در این خصوص به منظرهای مختلف اشاره کرد و گفت: تعریف و فهم صلح از معبر تعریف جنگ می گذرد و در این عرصه تعریف جامع و مانعی از صلح وجود ندارد.

†* عاجز از یک تعریف برای صلح

او افزود: دلم برای صلح سوخت كه برای تعریف كردنش باید از دشمنش كه جنگ است، كمك بگیریم. حتی تعریف صلح در فرهنگنامه هم با استفاده از تعریف جنگ آمده است. در نهایت مترادف صلح آشتی آمده است. اما صلح، آشتی نیست. آشتی معانی خیلی بیشتری دارد.

این شاعر و نویسنده ادبیات كودكان افزود: صلح پدیده ای جمعی است، به همین دلیل صلح باید بین جوامع اتفاق بیفتد و نه بین افراد. صلح در بسیاری از مناطق نقطه مقابل جنگ تعبیر و تفسیر شده و یک مفهوم کاملا بزرگسالانه است چرا که صلح در میان جوامع رخ می‌دهد و نه ارتباطات فردی. بچه‌ها زمانی که در صلح هستند صلح‌بازی می‌کنند و زمانی که در جنگ هستند جنگ‌بازی! این رخدادی است که ما طی هشت سال جنگ با آن مواجه بوده‌ایم. چنان که در روزهای جنگ تحمیلی، كودكان با پشتی ها سنگر درست می كردند.

او با بیان اینكه صلح و جنگ، مساله كودكان نیست، اظهار كرد: ما بزرگسالان می دانیم جنگ بد است، اما می جنگیم. با این حال پذیرفتیم كه كودكان را وارد جنگ های خودمان نكنیم. اینكه در اخبار می شنویم كودكان زیادی در جهان به دلیل جنگهای مختلف، كشته می شوند، به خاطر همین موضوع است كه نباید كشته شوند و كودكان نباید قربانی جنگ شوند.

·         جنگ و صلح مسئله ای بزرگسالانه!

این شاعر و قصه نویس كودكان با اشاره به کنوانسیون حقوق کودک گفت:‌ بسیاری از مباحثی که در این کنوانسیون قید شده است مثل اینکه کودکان حق دارند نام و نام خانوادگی داشته باشند و موطن آن‌ها مشخص باشد و... ارتباطی با کودکان ندارد و از وظایف ما بزرگسالان است. نگاه بزرگ‌ها به جنگ و صلح، اجتماعی است اما بچه‌ها به دلیل محدودیت‌های روانشناسی و اجتماعی نگاه‌شان به جنگ کاملا فردی است. ما می‌خواهیم کتاب صلح انتخاب کنیم. اگر تعریف صلح را نبودن جنگ بدانیم این موضوع اصلا مسئله بچه‌ها نیست. اگر با تعریف فردی بخواهیم صلح را معنی کنیم باید بگویم 80 درصد کتاب‌های کودکانه ما کتاب‌های صلح‌اند چون به مباحثی مثل دوستی و مهربانی می‌پردازند.

مصطفی رحماندوست در ادامه به موضوع صلح در ادبیات بزرگسالان پرداخت و گفت: ادبیات صلح در حوزه بزرگسالان در دنیا بسیار کم است و هر چه هست در مورد جنگ است. به ویژه در ادبیات کلاسیک وقتی که می‌خواهند قهرمانان جنگی خود را برجسته کنند. حتی عاشقانه‌های ادبیات کلاسیک ما نیز مملو از چنین ادبیاتی است. ادبیات کلاسیک جهان هم پر از قهرمان‌سازی است و تلاش می‌شود کسانی را که در جنگ پیروز بوده‌اند برجسته کنند و کمتر صدایی از صلح و مدارا در چنین ادبیاتی دیده می‌شود.

این نویسنده کودکان با اشاره به اینکه صلح پدیده‌ای است که بعد از جنگ جهانی دوم مطرح شده است، گفت: در ارتباط با صلح نظریات مختلفی ارائه شده است. "نظریه صلح جهانی" یکی از این‌نظریه هاست که معتقد است باید جامعه بین‌المللی سازمانی داشته باشد که بتواند صلح را در جهان تأمین کند. سازمان ملل با همین ایده شکل گرفت ولی در عمل به غیر از محکوم کردن متخاصمین نمی‌تواند کاری کند. نظریه دیگر صلح "دولت واحد جهانی" است که در تمام ادیان دیده می‌شود. حکومت امام زمان (عج) در فرهنگ ما یکی از نمودهای این باور است. این را می‌توان به عنوان تفکر دینی به کودکان داد اما در ذهن کودکان آخرین تفکر اجتماعی خانواده و مدرسه است و نه فراتر از آن.

وی گفت: "صلح بین‌الملل" یکی دیگر از نظریه‌های موجود در این زمینه است که برای کودکان قابل فهم نیست و آخرین "نظریه صلح از طریق موازنه قواست" که البته می‌تواند برای بچه‌ها قابل فهم باشد. تمامی آنچه گفته شد در حوزه کودکان غیرممکن است اگرچه در حوزه ادبیات نوجوان باید مورد بحث و تبادل نظر قرار گیرد.

در ابتدای این نشست و در ذیل جشنواره صلح در ادبیات کودک، مجتبی مقصودی رئیس انجمن علمی مطالعات صلح ایران روز جهانی کودک را فرصتی دانست تا ظرفیت‌های ادبیات کودک در ایران در حوزه صلح و مدارا، هم‌زیستی مسالمت‌آمیز و... مورد بررسی قرار گیرد. وی ابراز امیدواری کرد که انجمن با همراهی علاقمندان و نهادهای همسو بتواند گام هایی در زمینه شناسایی آثار و نویسندگان، تولید، ترویج و گسترش و تعمیق ادبیات صلح، مدارا، دوستی و همدلی از طریق تشکیل "کمیته صلح در ادبیات کودک" زیر نظر استاد مصطفی رحماندوست بردارد. وی در ادامه افزود: نیک می دانیم که این ظرفیت سنجی در گستره ادبیات کودک ساده و سهل الوصول نخواهد بود، ولی بر این اندیشه هستیم که حرکت به سمت تشکیل این کمیته و تمهید برگزاری جشنواره  صلح در حوزه کتاب کودک در سال های آینده می تواند شروعی بر این روند باشد.

·         جامعه پذیری سیاسی صلح و مدارا

مشاور سازمان اسناد و کتابخانه ملی در بخشی از سخنان خود به این نکته اشاره کرد که: اگر بپذیریم که "صلح را باید از كودكی آموخت؛ ادبیات کودک می تواند یکی از مهمترین بسترهای  این آموزش باشد" ؛ نسل خردسال و کودک کشور ما نیازمند "جامعه پذیری سیاسی صلح و مدارا" است. در این خصوص "جامعه پذیری سیاسی صلح و مدارا" به ویژه در حوزه کتاب کودک نیازمند عزم جدی و بسیج عمومی همه ی نیروها، نهادهای اجتماعی و اندیشه ورزان است که با ورود به این حوزه به آموزش کودکان صلح همت گمارند.  به علاوه، خیلی نمی توان به نظام آموزش رسمی  و دولتی امید داشت. نظام آموزشی ما دچار اعوجاج و بهم ریختگی ارزشی، هنجاری و ساختاری شده است و صلح و مدارا در اولویت های آخر این نظام آموزشی قرار دارد و نهایتا، با توجه به رشد و گسترش فضای مجازی و ماهواره و گاه جامعه پذیری های متفاوت و متعارض از جمله در درون و برون از خانه، توجه به حوزه ادبیات کودک از منظر صلح نیازمند بازخوانی و بازنمایی دیگر گونه ای است که شاید از طریق کتب الکترونیک و ایجاد جذابیت های مجازی بتوان در این حوزه ورود کرد.

رابعه موحد، روانشناس و استاد دانشگاه، از دیگر سخنرانان این برنامه بود. به نظر او، نگرش ما نسبت به كودك و شناخت ما از او، ادبیات ما را شكل می دهد.اینكه كودك در صلح به سر ببرد، جزو بدیهیات است، زیرا كودك باید در صلح زندگی كند. اما پای جنگ كه به میان بیاید ما با یك مساله غیر عادی مواجه خواهیم بود.

†

†* بچه ها طاقت جنگ در قصه ها را هم ندارند

موحد  درادامه گفت: تامین نیازهای كودك، جلوگیری از تنش و ایجاد محیطی سرشار از آرامش و اعتماد می تواند باعث رشد بهینه كودك شود. چرا كه این رشد بهنجار، فقط در محیط امن اتفاق می افتد. قهر و جنجالهای والدین، اخطاری است برای كودك؛ كه محیط امن نیست. هرگز ازخاطرتان نرود كه كودكان حتی طاقت جنگ در قصه ها را هم ندارند.این روانشناس در پاسخ به این پرسش كه اگر بخواهیم بدانیم در دنیای روانی كودك چه می گذرد، گفت: كودكی كه ازصدای بلند مادر، برآشفته می شود از صدای گلوله، چگونه سراسیمه خواهد شد؟ او صلح را در یك جمله خلاصه كرد كه صلح یعنی: حالت راحت باش و نه حالت آماده باش! به گفته موحد، زندگی در حالت امن و ناامن، تاثیرات مختلفی در روان انسان می گذارد.

این استاد دانشگاه در حوزه تعلیم و تربیت با چند پرسش بنیادین بیان كرد :آیا جنگ، فقط روی كودكان درگیر با این مساله، تاثیر می گذارد یا فضای خشونت بار می تواند تاثیرات گسترده تری هم داشته باشد؟ آیا نمی توان آگاهی مادران را برای تولد كودكان در كشورهای بحران زده بالا برد تا كودكان در فضایی ناامن متولد نشوند؟ محیطی كه قرار است كودكان باصدای مهیب گلوله ها، توپ ها و تفنگ ها خو بگیرند. به گفته موحد، تصور كودكان از دنیا، آن چیزی است كه توسط بزرگسالان به آنها نشان داده شده است. امروز ما در شرایطی روز جهانی کودک را تبریک می‌گوییم که فجایع جهانی، وضعیت کودکان یمنی را به فاجعه کشانده است. صلح یعنی «کودک» و کودک موجودی است که برای زیستن در بستر طبیعی نیازمند صلح است. این صلح در نهاد خانواده با فراهم آوردن فضایی آرام و دور از تنش شکل می‌گیرد. خانواده برای کودک مظهر حفاظت و اعتماد است اما جنگ‌ها با به‌هم ریختن آرامش، اعتماد را از بین می‌برند. وی افزود: حتی کودکانی که در کشاکش جنگها به مکانهای دیگر منتقل می شوند درگیر جنگند و آرامش لازم برای آنان ممکن نیست. شاید بهتر آن باشد که در موالید خانواده‌های مهاجری که از منطق جنگی به مکانهای دیگر منتقل می شوند، ساز و کارهای پیشگرانه رعایت شود تا از درگیری کودکان بیشتر با جنگ و پیامدهای آن جلوگیری شود.

خاطر نشان می سازد دست اندرکاران انجمن علمی مطالعات صلح ایران در قالب برنامه ریزی انجام شده، همزمان با سخنرانی صاحبنظران در سالن فردوسی خانه اندیشمندان علوم انسانی، در محوطه جلوی سالن در پارک ورشو با حضور کودکان و مربیان نمایشگاه کودک، نمایش عروسکی، جشن امضاء کتاب با استاد رحماندوست و عکس با کودکان صلح و سرودخوانی یرگزار کردند.




درج شده در تاریخ جمعه 23 مهر 1395
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: جشنواره صلح، مصطفی رحماندوست، جامعه پذیری سیاسی صلح و مدارا، رابعه موحد، نظریه صلح جهانی، ادبیات کودک، انجمن علمی مطالعات صلح ایران،

 سومین پیش‌ نشست همایش کورش بزرگ برگزار می‌شود:

نشستِ مطالعات صلح و ایران باستان

 

با همکاری:

انجمن فرهنگی افراز

انجمن علمی مطالعات صلح ایران

خانه اندیشمندان علوم انسانی

 

سخنرانان:

دکتر علی اکبر امینی ( مدارای کورشی)

دکتر عبدالمجید ارفعی(  نقش دولت هخامنشی در آرامش منطقه )

دکتر ناصر تکمیل همایون ( صلح و مدارا در ایران فرهنگی )

 

زمان : شنبه 10 مهرماه 1395از ساعت 17 تا 19

مکان: کریمخان، تقاطع خیابان شهید نجات اللهی، خیابان ورشو، تالار حافظ خانه اندیشمندان علوم انسانی




درج شده در تاریخ پنجشنبه 8 مهر 1395
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: مطالعات صلح و ایران باستان، کورش، هخامنشی، ایران فرهنگی، عبدالمجید ارفعی، ناصر تکمیل همایون، علی اکبر امینی،

 

برآمد باد صبح و بوی نوروز

به کام دوستان و بخت پیروز

مبارک بادت این سال و همه سال

همایون بادت این روز و همه روز

 

هر روزتان نوروز، نوروزتان پیروز

     فرا رسیدن عید سعید باستانی را تبریک عرض نموده، سلامتی، شادابی و موفقیت روزافزون برای جنابعالی و خانواده محترم و صلح، آرامش و دوستی برای همه مردمان ایران زمین از پروردگار متعال خواستارم.

همیشه بهاری باشید






درج شده در تاریخ شنبه 29 اسفند 1394
طبقه بندی: اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: نوروز، عید نوروز، تبریک سال نو،
 گزارشی از  همایش سیاست و شهر

تهران- ایرنا- نهمین همایش سالیانه انجمن علوم سیاسی ایران با همکاری خانه اندیشمندان علوم انسانی با موضوع «سیاست و شهر» چهارشنبه دوم دی 1394خورشیدی در خانه اندیشمندان علوم انسانی در تهران برگزار شد.

   همایش  یک روزه سیاست و شهر در پنج مرحله با حضور مدیران شهری و استادان علوم سیاسی، روابط بین الملل، جامعه شناسی، اندیشه سیاسی از دانشگاه های سراسر ایران برگزار شد که در پایان هر مرحله پرسش و پاسخ هایی صورت گرفت. مرحله نخست صبح در تالار فردوسی، مرحله های بعدی در بعدازظهر و به صورت همزمان در سه تالار فردوسی، حافظ و خیام انجام شد. 
در مراسم اختتامیه همایش «مجتبی مقصودی» رییس انجمن مطالعات صلح ایران به ایراد سخنرانی پرداخت و پس از وی «سید محمدکاظم سجادپور» رئیس انجمن علوم سیاسی ایران، با جمع بندی مطالب ارائه شده به تشکر ویژه از دست اندرکاران برگزاری همایش پرداخت. 
**شهر و جامعه شناسی سیاسی
«حسین سلیمی» رئیس دانشگاه علامه طباطبایی به بررسی مفهوم شهر از منظر فلسفه سیاسی و تاریخ تفکر سیاسی پرداخت و بیان داشت: مفهوم شهر با مفهوم سیاست به صورت کامل گره خورده است.
سه مفهوم شهر، مدینه و پولیس با مفهوم امروزی شهر متفاوت هستند و این واژه امروز تعبیر و مفهوم خاص خود را دارد.
سلیمی با اشاره به تحول های متفاوت سیاسی و رفتارهای متفاوت در بافت شهری گفت: مدیریت شهری بدون توجه به بافت فرهنگی و اجتماعی در شهر غیرممکن است. بنابراین اگر شهر را به عنوان یک جامعه سیاسی ندانیم و تصمیم ها در راستای ایجاد یک شخصیت عمومی برای شهر نباشد، امکان مدیریتی که بتواند شهر ما را به سمت یک زیست بهتر حرکت دهد شکل نخواهد گرفت. به همین دلیل زمانی که بحث توسعه پایدار مطرح می شود مساله شهر بسیار مهم است و نباید تنها به محیط زیست و محیط فیزیکی توجه شود و از آن مهمتر محیط زیست اجتماعی است و باید مورد توجه قرار گیرد.
«سید عبدالامیر نبوی» استادیار پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، در ارتباط با فهم جنبش های اجتماعی از منظر سازمان فضایی شهر بیان داشت: بررسی سازمان فضایی شهر و درک ارتباط آن با جنبش های اجتماعی مستلزم شناخت سه مؤلفه مکان، روابط اجتماعی و انسان ها است. اهمیت این بحث از آنجا ناشی می شود که جنبش های اجتماعی، تسخیر فضاهای شهری را از راه تاکتیک هایی چون تظاهرات، اعتصاب و خرابکاری به هدف مبارزه تبدیل می کنند. در نتیجه، کاربری مکان تبدیل به کاربری نماد می شود و نمادی شدن هر مکانی آنجا را به نقطه ای برای بارگزاری انواع متعددی برای رفتارها تبدیل می کند. از این رو فضاهای شهری به موضوع سلطه یا مقاومت تبدیل می شود؛ یعنی مکان های قدرتی وجود دارد که به دنبال حفظ خود است و ساختارهای مقاومتی که قدرت را به چالش می کشند. 
از دیدگاه روش شناختی موضوع نسبت میان شهر و قدرت سیاسی، به صورت عمده به میشل فوکو برمی گردد. وی باور دارد قدرت در خلاء ناممکن است، بنابراین هر قدرتی باید وجه عینی پیدا کند. بر اساس این رویکرد، هانری لوفور وقتی مفهوم بازتولید فضا را مطرح می کند، می گوید هر جامعه بر مبنای تولید افزایش قابل شناسایی است؛ یعنی هر جامعه ای نوعی خاص از تولید فضا را سامان می دهد و الگوهای تولید و رژیم قدرت هر جامعه ای به نحو خاصی مکانی می شود. ماهیت شهری جنبش های اجتماعی و همپایی این پدیده با تاریخ شهر مدرن از جمله مواردی است که به تحلیل و درک بهتررابطه متقابل فضاهای شهری و جنبش های اجتماعی کمک می کند. 
«علی اصغر قاسمی» استادیار علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی همچنین درباره جنبش های اجتماعی در تهران بیان داشت: جنبش های اجتماعی در نیمه دوم قرن بیستم به ویژه از دهه 1960 به بعد در سپهر سیاسی – اجتماعی کشورهای مختلف به ویژه کشورهای اروپایی نقش و جایگاه مهمی پیدا کرده اند به نحوی که در حال حاضر از جنبشهای اجتماعی به عنوان موتور محرکه تحول های جامعه یاد می شود. در ایران نیز مانند بسیاری از جامعه های دیگر تحت تأثیر عوامل مختلفی چون افزایش تأثیرگذاری ابعاد و مؤلفه های فرهنگی جهانی شدن به ویژه افزایش دسترسی مردم به اینترنت و شبکه های اجتماعی و ماهواره ای از یک سو و افزایش شاخص هایی چون شهرنشینی، باسوادی و دسترسی به رسانه گروهی از سوی دیگر، نقش جنبش های اجتماعی در تصمیم سازی های جامعه افزایش چشمگیری یافته است به نحوی که در حال حاضر جنبش های اجتماعی یکی از مؤلفه های مهم و مؤثر بر تحول های سیاسی – اجتماعی جامعه به شمار می روند.
وی در ادامه گفت: با توجه به عوامل کلیدی مؤثر بر تحول های جامعه ایران در دو بعد داخلی و بین المللی طی یک دهه آینده وقوع چهار سنخ جنبش اجتماعی در شهر تهران محتمل می باشد:
1-جنبش های اجتماعی معطوف به توسعه سیاسی و دموکراسی خواهی با محوریت طبقه متوسط
2-جنبش های اجتماعی پوپولیستی و قاعده گریز با محوریت محرومان و حاشیه نشین ها
3-جنبش های اجتماعی معطوف به مطالبه های مدنی با محوری بودن فعالان مدنی (مانند طرفداران محیط زیست و حقوق زنان)
4-جنبش های اجتماعی بنیادگرا و قومی با محوری بودن مطالبه های رادیکال قومی یا مذهبی.
«بهرام نوازانی» دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره) قزوین در رابطه با تاثیر شبکه های اجتماعی بر جامعه پذیری سیاسی کاربران شهری را مهم دانست و یادآور شد: امروزه شبکه های اجتماعی به خصوص فیس بوک یکی از پر طرفدارترین راه های ارتباطی میان جوانان و اقشار مختلف جامعه ها به شمار می آید و به جهت فراگیری و گستردگی دامنه شمول مخاطبان آن نقش تأثیرگذاری بر جامعه پذیری سیاسی افراد دارد. جامعه پذیری سیاسی فرایندی است که به وسیله آن، افراد در جامعه ای معین با نظام سیاسی آشنا می شوند و تا اندازه قابل توجهی ادراک آنها از سیاست و واکنش آنها نسبت به پدیده های سیاسی تعیین می شود.
«شهره جلال پور» استادیار علوم سیاسی دانشگاه آزاد واحد شهرضا درباره سیاست تحول نظام شهری ایران در دوره رضا خان اظهار داشت:با سقوط اصفهان، پایتخت شکوهمند صفویه در 1135 هجری قمری نظام شهری منسجم صفوی از هم پاشید و قاجارها هم با وجود تاسیس نهادهای جدیدی همچون انجمن ولایتی، انجمن بلدی و سازمان بلدیه به جزء در تهران، نتوانستند تغییری در نظام شهری ویران آن دوره ایجاد کنند. روی کار آمدن دولت مطلقه مدرن پهلوی اول، تجدد و تغییر در تمام زمینه ها را تنها راه رسیدن به پیشرفت غرب دانست و شهر نیز تنها دریچه نمایش این تغییرها تلقی شد.
وی در ادامه تصریح کرد: در دوره رضاخان برخلاف دوره قاجار که تنها در تهران پایتخت کشور، تغییرهایی بسیار محدود انجام شد، در تمامی شهرهای ایران در زمینه های عمرانی، اجتماعی، اقتصادی، بهداشتی و فرهنگی تغییرهایی به وجود آمد. شهر اصفهان هم در آن بین، تغییرهایی را شاهد بود که تا به حال تجربه نکرده بود.
«حسین جمالی» عضو هیات علمی دانشگاه مازندران در مورد شهر و دیپلماسی گفت: امروزه با گسترش و تعمیق جهانی شدن، اهمّیت کلان شهرها، به میزان قابل ملاحظه ای افزایش یافته و موجب فعالیت های فرامرزی در عرصه روابط بین الملل از طرف نهادهای شهری، طرح و پردازش نظریه های نوین در دیپلماسی عمومی و رواج گفتمان جهانی شدن شهری و شهری شدن جهان شده است. به علاوه، شهرها، علاوه بر نقش تاریخی خود به عنوان مرکز تجارت و بانکداری، کارویژه هایی چون مرکزهای رهبری بسیار متمرکز در اقتصاد جهانی، جایگاهی برای شرکت های مالی و تخصصی، پایگاه های تولید و نوآوری در صنایع پیشتاز و بازاری برای محصول ها و نوآوری ها پیدا کرده اند. 
وظیفه پارادیپلماسی و دیپلماسی شهری، تئوریزه کردن این عرصه ها و فعالیت ها است. برای نمونه شانگهای که یکی از کلان شهرهای جهان به شمار می رود، در این رهگذر، اهمیتی ویژه و منحصر به فردی یافت. دولت مرکزی چین، در راستای عملگرایی و پراگماتیسم (گرایش به سیاست ها و اقدام های نتیجه بخش و مفید) و در مسیر توسعه گرایی نوین (اقتصاد بازار و همگرایی در سطح بین المللی) و پیوستن به روند جهانی شدن و اقتصاد جهانی، شانگهای را مرکز و سمبل پارادیپلماسی خود قرار داد. این کلان شهر جهانی، به منزله دروازه اصلی ورود به چین، از یک سو به عنوان پایتخت اقتصادی چین و پاریس شرق و از سویی دیگر محل تلاقی و همزیستی مدرنیسم و سنّت چین، نقش بسزایی در تجارت، صنعت و گردشگری آن کشور دارد.
کلانشهر شانگهای با زیرساخت های صنعتی، تجاری و مالی مدرن، حکومت محلی قدرتمند و نیز شهروندان تجارت پیشه و گردش پذیر، به منزله پل ارتباطی اصلی چین با دنیای خارج، دیپلماسی شهری را بازی می کند.
«میترا راه نجات» مدرس دانشگاه علامه طباطبایی در رابطه با جایگاه و تاثیر شهر هوشمند در رقابت سالم سیاسی و شکل گیری دولت دانا، بیان داشت: شهر قدیمی ترین زیست بوم انسان با قدمتی بیش از هفت هزار سال محسوب می شود که ابتدا در خاورمیانه ظاهر شد و با تغییر مداوم و گسترش دائمی خود امروزه به زیست گاه بیشتر جمعیت جهان تبدیل شده است. نه تنها همراه با رشد دانش بشری خود را به عنوان جلوه گاه اصلی دانش انسان در تمام زمینه ها نمایان ساخت بلکه بر رشد مداوم و ایجاد دانش جدید در تمام زمینه ها تاثیر قابل توجهی داشت. اکنون مهمترین پاردایم در بحث مدیریت کلان شهرها، پارادایم شهر هوشمند بوده که همراه با شش فاکتور خود تمام مقوله های زیست شهری را تحت تاثیر خود قرار داده که از آن جمله می توان به حیات سیاسی انسان ها اشاره داشت.
«شهروز شریعتی» هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس در مورد هنجارهای زیست مدنی و سیاست مدرن در طریقه تمدنی کنفوسیانیسم بیان داشت: تمدن کنفسیوسی، تمدن سینیک یا همان تمدن چینی، تمدنی بزرگ و مشتمل بر تمدن های فرعی متعدد در خاور دور و جنوب شرقی آسیا است که با آموزه های دو رقیب خود در این حوزه تمدنی، یعنی «بودیسم» و «نائویسم» تباین چندانی ندارد. مردمان این تمدن به لحاظ ذهنی معتقد به آموزه های کنفسیوس حکیم بزرگ چینی هستند و از منظر اقتصاد سیاسی هم تمدن کنفسیوسی را در حال حاضر می توان شمامل کشورهایی دانست که برخلاف الگوی لیبرال دموکراسی در تمدن غرب، شیوه الگوی سرمایه داری با محوریت دولت را پیگیری می کنند.
«مجتبی مقصودی» رئیس انجمن مطالعات صلح ایران در رابطه با شهرها و سیاست گفت: سیاست در دو وجهه عامیانه و آمرانه، همه زاویه ها و حوزه های شهری کشور را درهم نوردیده است. اقتصاد، فرهنگ و رسانه، اجتماع، آموزش و ورزش همه زیر سایه دوگانه سیاست عامیانه و آمرانه یا از کارکرد واقعی خود بازمانده اند یا دچار انحراف مسیر و بدکارکردی شده اند. این هجمه فراگیر، رمقی برای تفکر مستقل، انتقادی و کارشناسی و فراغت، آرامش و مصالحه باقی نگذارده و بخش های قابل توجهی از طبقه ها و گروه های شهری را زمین گیر، منفعل و سیاست گریزی کرده است.
«مهشید بشیری موسوی» دانش آموخته حقوق بین المللی دانشگاه شهید بهشتی در مورد نقش سازمان های جامعه مدنی در سیاست های فقرزدایی شهری و روستایی، اظهار داشت: فقرزدایی شهری و روستایی نیازمند رویکردی چند بعدی و یکپارچه مرکب از برنامه ها و پروژه هایی است که زندگی مردمان فقیر را با سیاست ها و راهبردهایی همراه که پاسخگوی نیازهای اساسی آنان خواهد بود، هدف قرار می دهد. در این میان نباید از اهمیت سازمان های جامعه مدنی غافل شد. وجود سازمان های جامعه مدنی در اتحاد رویکردهای فقرزدایی لازم و ضروری است. کارکرد این سازمان ها مکمل اقدام های دولت ها در امر فقرزدایی محسوب می شود.
**شهر و اندیشه سیاسی
«علیرضا اسماعیل زاد» استادیار علوم سیاسی دانشگاه آزاد تبریز درباره قدرت مشرف بر شهر بیان کرد: قدرت انضباطی مشرف بر شهر که سه شکل تاریخی عمده یافته است بسیار موذیانه تر، کامل تر،کاراتر، فراگیرتر و کم هزینه تر از گذشته می تواند اعمال شود. در شهرهای انضباطی اقتصاد مجازات کارآمدتر از گذشته عمل می کند. 
«مرتضی قورچی» عضو هیات علمی جغرافیای سیاسی دانشگاه شهید بهشتی همچنین ضمن اشاره به سوسیال دموکراسی و آرمان شهر گفت: هنری لفور، سال ها پیش خاطر نشان ساخته بود که فضای جغرافیای انسانی و جغرافیای سیاسی بازتابی از ایدئولوژی های سیاسی مسلط است. در واقع از نظر لفور این ایدئولوژی ها هستند که با سلطه بر نهاد های قدرت نقش تعیین کننده ای را در بازتولید فضا ایفا می کنند.
وی در ادامه بیان کرد: سوسیال دموکراسی تنها گفتمان سیاسی است که با سیاست های عدالت محور و انسانی خود توانسته ضمن حفظ بنیان های سرمایه داری یا تقویت طبقه متوسط، شاخص های توسعه پایدار را در کشورهای اسکاندیناوی فراهم سازد.
**شهر و سیاست گذاری
«علی قربان پور دشتکی» عضو هیات علمی دانشگاه حکیم سبزواری در رابطه با فرهنگ شویی یادآور شد: آنچه که وجه همت بسیاری از سیاستگذاران فرهنگی است شامل برنامه ریزی و مدیریت صحیح در جهت انتظام بخشی به سامانه چند فرهنگ گرایی در یک اجتماع خرد و کلان به شمار می رود. مفروض مشترک آنها این است که فرهنگ یا فرهنگ های مورد مطالعه از لحاظ اصالت و محتوا به قوت خود باقی مانده اند اما به دلیل بی برنامه بودن و یا سوءمدیریت، در سیستم و اجتماع خود دچار اختلال اجرایی شده اند، لذا با ارائه برنامه ها و راهکارهای عملی، سعی در حل آن دارند. 
فرایند فرهنگ شویی معلول شکل گیری مجازی سازی فرهنگ، گرته برداری وارنه، کارناوالی شدن فرهنگ، اتومبیلی شدن مردم شهر است. فرهنگ شویی فرایندی متفاوت با فرهنگ زدایی است که سامانه معنایی و هدف گذاری فرهنگ را دچار استحاله می کند و سپس معنای جدید با بارمعنایی نازل را در قالبی متضاد با معنا و نیت اصیل و ماهوی فرهنگ مورد نظر، مفهوم و برجسته سازی می نمایند.
«رقیه آران» دانش آموخته رشته برنامه ریزی شهری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی در مورد مسکن مهر در ایران و تناقض آشکار با سیاست های توسعه پایدار شهری گفت: پروژه مسکن مهر در دست یابی به سیاست های توسعه پایدار شهری ناکام بوده است و نه تنها چشم انداز درخشانی برای آن نمی توان تصور کرد بلکه بیم آن می رود که در آینده ای نه چندان دور به بحران عمیق برای کارگزاران نظام تبدیل شود. 



درج شده در تاریخ چهارشنبه 9 دی 1394
طبقه بندی: گفتگو و هم اندیشی،  نقد، نظر و بررسی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: سیاست و شهر، انجمن علوم سیاسی ایران، شهرداری، مسکن اجتماعی،

نهمین همایش سالانه انجمن علوم سیاسی ایران با موضوع


 سیاست و شهر

 

در روز چهارشنبه دوم دی ماه 1394برگزاری می شود


در این همایش

مقالاتی مانند


شهر و پارادیپلماسی


شهر در آیینه ادبیات سیاسی و روشنفکری ایران معاصر


از فردیت شهری تا سوژگی سیاسی


گفتگوی میان شهروندی؛ مجرای تحقق سیاست شهری


قدرت مشرف بر شهر


سویه های پروبلماتیک بدن در زیست جهان جوان ایرانی

 

 زندگی شهری طرد شدگان؛ مورد کولی ها و تخریب خاک سفید


تاثیر شهر هوشمند در رقابت سالم سیاسی و شکل گیری دولت دانا


شهری شدن رانت در ایران


و ....


ارائه می شود.


با حضور 36 سخنران از اساتید و پژوهشگران دانشگاه های مختلف از جمله: 

علامه طباطبایی، شهید بهشتی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، تربیت مدرس، مازندران، شاهد، خوارزمی، دانشگاه تبریز، دانشکده روابط بین الملل، دانشگاه پیام نور  ....


و


شهردار تهران


رئیس دانشگاه علامه طباطبایی


رئیس انجمن مطالعات صلح ایران


رئیس انجمن علوم سیاسی ایران


رئیس کمیسیون انجمنهای علمی ایران


رئیس پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه


نماینده سازمان ملل در ایران


زمان: چهارشنبه 2 دی ماه 1394 ساعت8/30 الی 17


مکان : خیابان استاد نجات اللهی، نبش خیابان ورشو، خانه اندیشمندان علوم انسانی





درج شده در تاریخ سه شنبه 1 دی 1394
طبقه بندی: مقالات،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: سیاست و شهر، محمد باقر قالیباف، پارادیپلماسی، شهروندی، دولت محلی، جامعه مدنی، جنبش های اجتماعی،

انجمن علوم سیاسی ایران (شعبه خراسان)
با همکاری 
گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی 
 واحد مشهد، 
برگزار می‌کند:

«حاکمیت‌مردم، حق‌النّاس؛ مجلس‌ و انتخابات»


 جایگاه مجلس در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی ایران 
دکتر وحید سینایی (عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد)

 حق انتخاب‌پذیری
دکتر جواد تقی‌زاده (عضو هیات علمی دانشگاه مازندران)

 احزاب سیاسی؛ مکمل انتخابات پارلمانی 
دکتر سید محمدحسین حسینی (عضو هیات علمی دانشگاه آزاد  واحد مشهد)

 ماهیت نظارت شورای نگهبان بر انتخابات 
دکتر اسدالله یاوری (عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی) 

زمان: چهارشنبه 25 آذرماه 1394 / ساعت 14 تا 17

مکان: سالن اجتماعات دانشکده حقوق، علوم سیاسی و زبان‌های خارجی دانشگاه آزاد اسلامی  واحد مشهد




درج شده در تاریخ سه شنبه 17 آذر 1394
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: مجلس، انتخابات، حق الناس، حاکمیت مردم، انجمن علوم سیاسی ایران (شعبه خراسان)،
پژوهش های قاجار شناسی در ممالک محروسه

   نخستین شماره نشریه ممالک محروسه ویژه پژوهش های قاجاریه شناسی با 9 مقاله منتشر شد. این نشریه که به صاحب امتیازی، مدیر مسئولی و سردبیری دکتر محسن خلیلی استاد علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد است هر شش ماه یک بار به زیور طبع آراسته  می شود.هیئت تحریریه این مجله، عمدتاً جزو اعضای هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد  هستند.
     ممالک محروسه ایران اصطلاحی سیاسی و اداری است که در عهد صفویه و قاجاریه و تا اواخر دوران قاجار در مکاتبات اداری ایران رایج بوده‌است. کاربرد این اصطلاح چند سال بعد از استقرار مشروطیت ادامه داشت ولی حدود سال ۱۳۳۰ ه.ق با گسترش ناسیونالیسم این اصطلاحات و اصطلاحات موازی که بطریقی مفهوم عدم تمرکز و خودمختاری را القا میکردند بطور کلی از قاموس فرهنگ سیاسی ایران حذف شدند. این اصطلاح از ترکیب دو اصطلاح «ممالک محروسه» و «ممالک ایران» که بعد از دوره ایلخانان مغول در ایران رواج داشته‌اند تشکیل شده‌است.
   در شماره نخست این فصلنامه که ویژه بهار و تابستان 94 است مقالاتی چون مولفه‌های ادبیات حماسی در نخستین جهادیه‌های روزگار قاجار، دشواره‌ هویت در روایت صادق خان مستشارالدوله از مشروطیت، نشانگان فروپاشی دودمان قاجار در هفت متن ادبی و تابوی سیاسی در سه روزنامه صوراسرافیل، قانون و کاوه قابل ملاحظه است.

بخشی از مقدمه ی محسن خلیلی سردبیر نشریه:

ما در آغاز راه هستیم. نیاز به کمک داریم. برای بهْ‌ترشدن راه بسیار داریم و کار بسیار. شماره‌ی نخستِ ممالکِ‌محروسه را، پایه‌یِ داوری قرار ندهید. نوشتارهای این شماره را بخوانید. کاستی و کژی دیدید دریغ نکنید و بنویسید. سخن بر سرِ برتری و اشرافِ یکی از رشته‌های موجود در علوم انسانی، بر رشته‌ی دیگر نیست. در این مجله، نه تاریخ و نه علوم سیاسی و نه جامعه‌شناسی، هیچْ‌کدام، کرسیْ‌نشین نیستند. ممالکِ‌محروسه می‌خواهد بر محورِ دودمانِ قاجار، آشتی‌دهنده‌ی همه‌ی دانش‌های موجود در گستره‌ی علوم انسانی باشد؛ بنابراین، پذیرایِ نوشتارها و جُستارهای شما پژوهشْ‌گران است. اگر درباره‌ی موضوعیْ از انبوهْ‌موضوعاتِ پژوهشیِ موجود در زمینه‌ی قاجاریه‌شناسی، دغدغه‌ای دارید و پرسمانی(مسأله) در ذهنِ‌تان شکل گرفته است، دستْ‌به‌قلم شوید، در بندِ ظرایفِ روش‌شناختی نباشید و از اسطوره‌ی چارچوب بیرون بزنید. قیام کنید علیه معیارهایِ دست‌وپاگیرِ روش‌شناسانه. ممالکِ‌محروسه نمی‌خواهد زینتِ قفسه‌ها باشد و زندانیِ فُرم. مستند و مستدلّ بنویسید و از عیب‌جویی‌هایِ همهْ‌گاهیِ افسانه‌ی پوزیتیویسم نهراسید. بدونِ تعارفْ منتظریم.





درج شده در تاریخ دوشنبه 9 آذر 1394
طبقه بندی: اخبار،  عمومی،  مقالات، 
برچسب ها: ممالک محروسه، فصلنامه ممالک محروسه، محسن خلیلی، قاجار شناسی،

 

کمیته جامعه شناسی سیاسی انجمن علوم سیاسی ایران برگزار می کند

 

 

نشست نقد و بررسی کتاب 

 


جامعه شناسی سیاسی


 شناخت دولت 

 

 

 

با  حضور 

 

 

دکتر مجید توسلی 

 

عضو هیئت علمی  دانشگاه  آزاد اسلامی. واحد علوم و تحقیقات

 

 

دکتر مجتبی مقصودی 

 

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی. واحد تهران مرکز

 

 

 دکتر داور شیخاوندی 

 

نویسنده کتاب 

عضو هیئت علمی دانشگاه  آزاد  اسلامی.  واحد تهران شمال

 

 

زمان: دوشنبه 11 آبان 1394 ساعت 16/30 الی 18

 

 

مکان: دفتر انجمن علوم سیاسی ایران واقع در خیابان انقلاب، خیابان لبافی نژاد،بین خیابان فخر رازی و خیابان دانشگاه، نبش کوچه انوری. پلاک 




درج شده در تاریخ چهارشنبه 6 آبان 1394
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: داور شیخاوندی، مجید توسلی، مجتبی مقصودی، نقد و بررسی کتاب، جامعه شناسی سیاسی: شناخت دولت،

انجمن ترویج علم

با

 مشارکت انجمن مطالعات صلح ایران و انجمن علوم سیاسی ایران

و تعدادی از نهادهای دولتی و غیر دولتی برگزار می نمایند:

هفته ترویج علم

16 تا 21 آبان ماه 1394

 

شنبه 16 آبان ترویج علم و رسانه

یکشنبه 17 آبان ترویج علم و نسل آینده

دوشنبه 18 آبان ترویج علم و تاریخ علم

سه شنبه 19 آبان روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه

چهارشنبه 20 آبان  ترویج علم و زندگی

پنج شنبه 21 آبان ترویج علم و اخلاق علم




درج شده در تاریخ چهارشنبه 29 مهر 1394
طبقه بندی: گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: انجمن مطالعات صلح ایران، روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه، انجمن ترویج علم، هفته ترویج علم،

 

راه اندازی سایت انجمن مطالعات صلح ایران

    سایت انجمن مطالعات صلح ایران از 22 شهریور 1394 با هدف اطلاع رسانی عملکرد فعالیت های انجمن و اخبار مرتبط با حوزه مطالعات صلح  به آدرس زیر راه اندازی شد. ضمن دعوت از علاقمندان به ملاحظه این سایت و کسب اطلاع از عملکرد انجمن مطالعات صلح ایران، دست اندرکاران آن آماده پذیرش پیشنهادات سازنده هستند.

http://www.ipsan.ir/

 

 




درج شده در تاریخ یکشنبه 5 مهر 1394
طبقه بندی: اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: سایت انجمن مطالعات صلح ایران،
«صلح با خود» پیش‌شرط «صلح با دیگری»

ایران آنلاین، حمید حبیبی، شنبه 4 مهر 1394، شناسه خبر15293

http://www.ion.ir/News/15293.html
ایران آنلاین / این نشست که می‌کوشید به صلح با رویکردی میان‌رشته‌ای بنگرد، میزبان استادانی همچون دکتر مجتبی مقصودی، رئیس انجمن مطالعات صلح در ایران، دکتر مقصود فراستخواه، عضو هیأت علمی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، سردار دکتر حسین علایی، استاد دانشگاه امام حسین(ع)، دکتر محمد منصورنژاد، ناشر انتشارات جوان پویا و دکتر منصور رحمانی، استاد روابط بین‌الملل دانشکده وزارت امور خارجه بود.نشست «صلح و مطالعات میان‌رشته‌ای» به همت انجمن مطالعات صلح ایران در روز جهانی صلح، 30 شهریورماه، در محل سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار شد.

جامعه دور افتاده از «کتاب»
دکتر مجتبی مقصودی که به عنوان مدیر انجمن مطالعات صلح در این نشست حاضر شده بود، بیشتر صحبت‌های خود را به اهداف برگزاری این نشست اختصاص داد و با بیان اینکه «کتاب» مهم‌ترین سفیر صلح است، دلیل برگزاری این نشست در محل «سازمان اسناد و کتابخانه ملی» را چنین برشمرد: «جامعه دور افتاده از کتاب و تعقل پرخاشگر است و منطق گفت‌وگو ندارد.»
وی از طرف دیگر صلح را موضوعی جدی دانست که همواره به عنوان دغدغه‌ای میان رشته‌ای مطرح بوده‌است. به زعم او تقریباً تمامی رشته‌ها به نوعی با سطحی از این دغدغه مواجه هستند، از این جهت بر ضرورت انتخاب این موضوع در روز جهانی صلح تأکید نهاد.

چگونه صلح روی می‌دهد؟
در ادامــه دکتـر مقصــود فراستخواه با بیان اینکه مطالعات میان‌رشته‌ای نشانه‌ای از «امید به صلحِ معرفت‌‌شناختی» است، گفت: «سر منشأ بسیاری از جنگ‌های بشریت، جنگ بر سر حقیقت، افکار و اذهان بوده است.» از این رو کوشید تا به این سؤال پاسخ دهد که «چگونه صلح روی می‌دهد؟» او پاسخ به این پرسش را در 10 مورد دسته‌بندی کرد؛ نخست با خود صلح کنیم و بر جزمیت خود فائق آییم. دوم اینکه دیگران را بفهمیم، چراکه بیشتر جنگ‌ها به دلیل عجز ما در «فهم دیگری» است. سوم به درکی از پیچیدگی امور برسیم و بپذیریم که واقعیت می‌تواند ابعاد مختلفی داشته باشد.
فراستخواه عامل چهارم را گذر  از«عینیت‌گرایی خام» دانست. به گمان او، عینیت‌گرایی خام این تصور را در افراد ایجاد می‌کند که آنها همچون آیینه می‌توانند واقعیت‌ها را بازنمایی کنند اما گذر از این (عینیت‌گرایی‌خام)، آنها را به این باور نزدیک می‌کند که تنها با جلوه‌هایی از واقعیت مواجه هستند. او همچنین درک وابستگی به یکدیگر را دلیل پنجم در نظر گرفت و معتقد است صلح مادامی روی می‌دهد که ما بفهمیم زندگیمان به هم وابسته است.
همچنین توسل به «عقلانیت» به عنوان یک فرآیند اجتماعی را که خاصیت گفت‌وگویی دارد ششمین دلیل تحقق صلح برشمرد و معتقد است «عقل» عامل جنگ است ولی ما باید به «عقلانیت» حرکت کنیم.
عضو هیأت علمی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، وحدت در عین کثرت و کثرت در عین وحدت را عامل هفتم تلقی کرد و بر این باور است که صلح وقتی روی می‌دهد که یاد بگیریم با داشتن اختلاف توافق کنیم. او همچنین «درک زیباشناختی از دیگران»، «داشتن حیرت و تحیر» و «پایداری» را به ترتیب عوامل هشتم،نهم ودهم برای تحقق صلح دانست و گفت که برای زندگی پایدار باید صلح برقرار کرد.  او در ادامه علم را نیز صلح‌جو خواند و معتقد است که چون علم، مسأله‌گرا، زمینه‌گرا، نظری، جهان-محلی و ثروتی مشاء و عمومی است، خود می‌تواند از ابزارهای برقراری صلح باشد. از این رو، نگاه میان‌رشته‌ای به مطالعات صلح را رویکردی قابل تأمل دانست.

چه زمانی جنگ رخ می‌دهد؟
دکتر حسین علایی، به زمینه‌های بروز جنگ اشاره کرد که می‌تواند ما را از صلح دور کند. به گمان و نظر او، از دیدگاه علوم سیاسی و نظامی، جنگ وقتی رخ می‌دهد که نخست تعادل میان قدرت و ضعف به هم بریزد و به تعبیری، گروهی سهم بیشتری از قدرت را در مقایسه گروه دیگر داشته ‌باشد. او همچنین برهم خوردن نظم یک منطقه و موازنه قوا در آن را عامل دوم دانست و در این زمینه به زمان فروپاشی نظام دوقطبی در جهان گریز زد و معتقد است که درست از زمانی که علائم این دگرگونی در موازنه قوا در جهان شکل‌گرفت، جنگ‌ها گسترش بیشتری ‌یافتند.
استاد دانشگاه امام حسین(ع) موقعیت ژئوپلتیکی را به عنوان سومین عامل اثرگذار در وقوع جنگ تلقی‌کرد و بر این باور است که اساساً در جوامعی که اهمیت ژئوپلتیک ندارند، جنگ کمتر رخ می‌دهد.
از این رو، معتقد است که اگر می‌خواهیم مطالعات صلح داشته باشیم باید زمینه‌های بروز جنگ را کاهش دهیم.

صلح از منظر روانشناسی اجتماعی
دکتر منصور رحمانی، به صلح از منظر روانشناسی اجتماعی نگریست. وی بر این باور است که انسان‌ها براساس تصویرشان از واقعیت عمل می‌کنند و در این زمینه به سخنی از آلفرد کورزیبسکی (Alfred Korzybski) اشاره کرد که می‌گوید: «انسان‌ها بر اساس نقشه ذهنی عمل می‌کنند نه بر اساس واقعیت» از این رو، به زعم او، این ذهنیت انسان‌ها است که رفتار آنها را می‌سازد و اینجا است که نگرش افراد از واقعیت و تغییر آنها در جهت نهادینه کردن صلح اهمیت می‌‌یابد.
رحمانی معتقد است که اگر به مطالعات صلح به عنوان یک مجموعه بنگریم، می‌توان برای آن سه بعد «دانشی»، «نگرشی» و «مهارتی» قائل شد و مطالعات صلح مادامی می‌تواند در جامعه موفق عمل کند که در کنار تمرکز بر «دانش» بر بحث «نگرش» نیز متمرکز شود.

رهیافتی برای صلح بر اساس متون دینی
در ادامه دکتر محمد منصورنژاد، با بیان اینکه در برقراری صلح صرفاً فهم برآمده از علم و دانش کفایت نمی‌کند، معتقد است که دین نیز در رابطه با صلح می‌تواند رهیافت‌های قابل‌تأمل و اتفاقاً میان‌رشته‌ای ارائه کند. وی در این راستا به تقسیم‌بندی استاد مصطفی ملکیان از اسلام اشاره کرد و گفت: «در اسلام یک، نصوص دینی، درک ما از مسائل را شکل می‌دهد و در اسلام دو، فهم و برداشت علما، فیلسوفان، متکلمان و... . از دین. اما اسلام سه اساساً فارغ از اینکه چه درکی از مسائل داریم به آنچه در عمل انجام می‌دهیم، می‌پردازد.»
از این رو، معتقد است که مفهوم صلح در تمام این مراحل 3 گانه قابل طرح و بحث است اما به دلیل کمبود وقت تنها بر بعد اول متمرکز شد و به صلح در منابع و نصوص دینی پرداخت و گفت: «خداوند در 114 سوره قرآن کریم (بجز در سوره توبه) 113 بار خود را بخشنده و مهربان توصیف کرده ‌است.» وی همچنین تصریح کرد که در قرآن، پیامبر اکرم(ص) نیز «رحمه للعالمین» یعنی رحمتی برای تمام جهانیان معرفی شده‌‌ است و کوشید تا با اشاره به گزاره‌هایی در نصوص دینی بر ضرورت و اهمیت مفهوم صلح و دوستی در دین اسلام تأکید گذارد. این نشست در حالی به پایان رسید که انتظار می‌رفت با توجه به عنوان نشست و چینش سخنرانان، گفت‌و‌گویی میان‌رشته‌ای ‌میان رشته‌ای میان استادان در بگیرد که در عمل چنین امری محقق نشد. اما با این حال، این نشست فرصتی فراهم کرد تا «صلح» از دریچه‌ دانش‌های مختلف دیده و تحلیل شود./روزنامه ایران

 


درج شده در تاریخ شنبه 4 مهر 1394
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: انجمن مطالعات صلح ایران، مطالعات میان رشته ای، صلح از منظر روانشناسی اجتماعی، صلح بر اساس متون دینی، امید به صلحِ معرفت‌‌شناختی، کتاب سفیر صلح،

طرفداران صلح بیشترین قربانی جنگ‌ها هستند

                                                                                            عاطفه شمس

روزنامه اعتماد، سال سیزدهم شماره 3350، اول مهر ص12

  نشست «صلح و مطالعات میان‌رشته‌ای» به همت انجمن مطالعات صلح ایران و اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و كتابخانه ملی، دوشنبه سی‌ام شهریورماه همزمان با بیست و یكم سپتامبر «روز جهانی صلح» در اندیشگاه فرهنگی برگزار شد. حسین علایی از فرماندهان سابق سپاه پاسداران اسلامی و استاد دانشگاه امام حسین(ع)، مقصود فراستخواه استاد دانشگاه تهران و عضو هیات علمی موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، منصور رحمانی عضو هیات علمی دانشكده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه و محمد منصورنژاد دانش‌آموخته علوم سیاسی و علوم حوزوی از مهمانان این نشست بودند. در این مراسم، فراستخواه با برشمردن ١٠ مولفه ذاتی برای پایه‌ریزی و برقراری صلح، تبلور این مفهوم را در مطالعات میان‌رشته‌ای تبیین كرده و تاكید كرد كه خود میان‌رشته‌ای شدن مطالعات، از جنس صلح است. علایی، مولفه‌های مشترك جنگ‌ها را نام برده و در ادامه با بیان زمینه‌هایی كه باعث خاتمه جنگ‌ها می‌شوند حركت دادن زمینه‌های جنگ به سمت صلح با شناخت اندیشه‌های آن مثل گفت‌وگو بر سر مشتركات را راه‌حلی دانست كه به زعم او می‌تواند در چنین نشست‌هایی مورد بررسی قرار گیرد. رحمانی، باب مطالعات میان‌رشته‌ای را از این نشست آغاز كرده و از دیدگاه روانشناسی اجتماعی، تغییر نگرش افراد را مهم‌ترین عامل برای نزدیك شدن به صلح برشمرد و بر نقش انجمن در تحلیل و آموزش افراد تاكید كرد. منصورنژاد، با اشاره به اینكه بحث دانش و معرفت شرط لازم صلح است اما شرط كافی نیست، گفت كه به نظر می‌رسد در مطالعات صلح باید اخلاق، دین، عرفان، ادب و مسائل دیگری را نیز در نظر بگیریم. 

    صلح، مسوولیت اجتماعی مشترك جامعه علمی است
 در ابتدای مراسم، مجتبی مقصودی، رییس انجمن مطالعات صلح ایران با ارایه توضیحاتی در باب فعــالیــت‌های انجمن، دلیل برگزاری این نشست را در اندیشگاه فرهنگی برشمرده و گفت نخستین عامل، ماهیت اندیشگاه فرهنگی است كه از آغاز برای ایجاد مكانی برای تضارب آرا تاسیس شد. دوم اینكه جامعه كتابخوان، اهل تفكر و گفت‌وگو، بدون شك صلح‌طلب و مداراجو است. بنابراین هرجا كه سفره كتاب باز باشد بساط تزویر و خشونت‌گرایی كمتر می‌شود. در نهایت، در ذات كتاب خشونت پرهیزی و آرمانگرایی وجود دارد و امید می‌رود كه با حضور در این مراكز صلح، خشونت‌ورزی كاهش یابد. به عبارت دیگر، كتاب سفیر صلح و دوستی است و كتابخانه ملی این ظرفیت را دارد كه در كاهش خشونت و اقبال به صلح، یاری‌رسان باشد. وی برای موضوع نشست نیز دلایل دیگری داشت و در توضیح اینكه چرا «صلح و مطالعات میان رشته ای» انتخاب شده است، گفت: موضوع صلح یك دغدغه همگانی و میان‌رشته‌ای است و همه از دانشگاهیان، سیاستمداران، عالم دینی، ورزشكاران، هنرمندان و... خواهان آن هستند. انجمن مطالعات صلح ایران نیز می‌كوشد با توجه به این ظرفیت در حوزه مطالعات میان‌رشته‌ای بحثی را آغاز كرده و همه رشته‌های دانشگاهی را شریك این بحث كند. مقصودی با تاكید بر جدی بودن بحث صلح در جامعه افزود: جامعه دانشگاهی ما بیش از گذشته دغدغه صلح را دارد و می‌كوشد مزایای صلح و  راه‌های كاهش هزینه‌های جنگ را بسنجد و با راهكارهای عملگرایانه خود را از جنگ و درگیری دور بسازد و این تكاپوی علمی ارزشمند است. همچنین جامعه ما كمتر زمانی در تاریخ، چنین دیپلمات‌های ورزیده‌ای را به خود دیده است كه موضوع صلح در دستور كار آنان بوده و تا این حد دغدغه صلح و منافع ملی را داشته باشند. گرچه در كنار این صلح‌خواهی نیز نیروهایی آشكارا بر طبل جنگ می‌كوبند و جهان، به ویژه خاورمیانه آبستن حوادث زیادی است. در این میان، نیروهای صلح‌خواه میانداری می‌كنند و انجمن صلح مطالعات ایران نیز با همین دغدغه پا به عرصه وجود گذاشته است. به نظر می‌رسد این وضعیت، مسوولیت مشتركی را به جامعه علمی تحمیل می‌كند و این مسوولیت مشترك اجتماعی و علمی چیزی نیست جز ظرفیت‌سازی برای صلح و تولید ادبیات ضدخشونت‌ورزی. به عبارت دیگر، تلاش مشترك ما چیزی نیست جز صلح و همه رشته‌های دانشگاهی می‌توانند در پیشبرد معنا و مفهوم صلح، تولید ادبیات و حتی چشم‌انداز‌سازی، كمك‌كننده باشند. صلح چه به مثابه یك واقعیت اجتماعی، چه به مثابه یك مساله اجتماعی و چه به مثابه یك دغدغه، آرمان، هدف غایی و حتی یك نیاز اولیه، دستمایه مطالعات میان‌رشته‌ای است. به همین دلیل ما نیز باید با توجه به ظرفیت‌ها و حوزه مطالعاتی خود به غنی‌سازی این حوزه كمك كنیم. امید می‌رود با آغاز فعالیت مراكز دانشگاهی، فعالیت انجمن نیز به طور جدی‌تر و با انرژی بیشتری دنبال شود. 
انجمن مطالعات صلح ایران، طی سه ماه گذشته مجوز فعالیت خود را دریافت كرده و پس از برگزاری انتخابات مجمع عمومی در بیست و هفتم خردادماه، فعالیت خود را آغاز كرده است. آدرس سایت این انجمن نیز  www.ipsan.ir است كه در حال حاضر پل ارتباطی انجمن با علاقه‌مندان به صلح محسوب می‌شود. 

آغاز صلح در بیرون، صلح با خویشتن است
 مقصود فراستخواه، استاد دانشگاه تهران، به عنوان نخستین سخنران موضوع بحث خود را «مطــالعــات میان‌رشته‌ای، نشانه‌ای از امید به صلح معرفت‌شناختی» اعلام كرد و گفت كه من فرضی دارم كه نشان می‌دهد بخش بزرگی از صلح بشریت یا به عبارتی تجربه صلح، موكول به یك صلح معرفت‌شناختی است، منتها می‌خواهم ارتباط مطالعات میان‌رشته‌ای با مطالعات صلح را بیان كنم. به تصور من، انسان‌ها به بهانه‌های زیادی با یكدیگر جنگیده و می‌جنگند؛ بر سر قدرت، سرزمین،  ثروت، منزلت و... اما یك جنگ بزرگ‌تر، جنگی بود كه آنها بر سر حقیقت با یكدیگر داشتند. شاید منشا بسیاری از جنگ‌های ما در كوچه‌ها و خیابان‌ها و در زمین و آسمان و دریاها، جنگ‌هایی بود كه در افكار و اذهان خود با یكدیگر داشتیم. اگر سری به ما نشان داده شود، می‌فهمیم كه وحدت داریم و براساس سوءتفاهمات بسیار مبتذلی با هم می‌جنگیم،اما در پس آن انواع سوءتفاهمات وجود دارد. وی با طرح این پرسش كه چه اتفاقی سبب می‌شود ما با یكدیگر صلح می‌كنیم، چرا صلح روی می‌دهد یا برعكس، گفت نخستین اتفاق در ایجاد صلح، صلح كردن با خود است. آغاز صلح در بیرون، صلح با خویشتن است. بیشتر تندخویی‌ها و جنگ‌های ما در بیرون با دیگران ناشی از جنگی است كه با خود داریم. كسی كه با خود به وحدت می‌رسد و ظرفیت‌های خود را می‌شناسد با خود صلح می‌كند و دیگر در بیرون زمینه‌ای برای ستیزه و پرخاشگری او باقی نمی‌ماند. دومین اتفاق، فهم غیر است. دیگری را می‌فهمیم، حتی آنگاه كه با خود صلح كرده‌ایم خود را نیز به عنوان دیگری می‌فهمیم. اساسا تفكر، گفت‌وگوی درونی است و خصیصه گفت‌وگویی دارد، حداقل وقتی با خود تفكر می‌كنیم گفت‌وگو آغاز می‌شود. وقتی دیگری را می‌فهمیم صلح آغاز می‌شود. بیشتر جنگ‌ها و ناآرامی‌ها ناشی از عجز از فهم دیگری است. وقتی متوجه شویم كه انسان‌های دیگر نیز چون ما دلایلی برای كارهای خود دارند- نیاز نیست حتما این دلایل را درست بدانیم- فهم دیگری صورت می‌گیرد. در پی آن، تطابق دادن دلایل دیگران با دلایل خود یا با عقل و منطق، نیاز به گفت‌وگو دارد و گفت‌وگو یعنی صلح. طبق رهیافت‌های معرفت‌شناختی، هر توصیفی پیوسته ناتمام است. فهم اینكه توصیف من هرگز تمام نمی‌شود و همواره چیزهایی می‌ماند كه دیگران باید آن را پی‌جویی كنند یعنی فهم غیر. دیگر اینكه معنا در غیاب مولف است؛ وقتی من چیزی را تالیف می‌كنم تنها در غیاب من و در گفت‌وگو معنا پیدا می‌كند. سومین اتفاق، درك پیچیدگی است و درك اینكه امر واقع پیچیده است. چهارمین رویداد، گذر از عینیت‌گرایی خام است. ما می‌اندیشیم كه ذهن ما همچون آینه نمایانگر واقعیت امور است. وقتی از این عینیت نارس عبور می‌كنیم می‌فهمیم كه ارتباط ما با واقعیت مطلق نیست . 
پنجمین آن، درك وابستگی متقابل زندگی ما به یكدیگر است. در زبان علوم سیاسی، زمانی دو گروه، دو ملت یا دولت با یكدیگر صلح می‌كنند كه می‌دانند زندگی‌شان به هم وابستگی جدی دارد. فهم این وابستگی به معنای یافتن نقطه تعادلی برای تامین منافع هر دو طرف بازی است. مساله ششم، عقلانیت به جای عقل است. یكی از علت‌های جنگ اتفاقا عقل است. «عقل‌های كل» با هم می‌جنگند اما عقلانیت یك فرآیند اجتماعی است. عقلانیت یعنی یك فرآیند اجتماعی گفت‌وگو است. یك فرآیند اجتماعی و شبكه‌ای كه از طریق آن عقلانیت اتفاق می‌افتد، یعنی همیشه جنبه نسبی دارد و ما در ارتباط با دیگران می‌توانیم عقلانیت خود را به اشتراك بگذاریم؛ عقلانیت یعنی صلح. یعنی خرد یك سرشت جمعی و ارتباطی دارد. هفتمین اتفاق، توافق اختلافی یا وحدت در كثرت است. یاد گرفتن اینكه می‌توان با وجود اختلاف توافق كرد. برخی فكر می‌كنند توافق به معنای دست شستن از اختلاف است اما این گونه نیست. اتفاقا یكی از عواملی كه منشا جنگ می‌شود وحدت است. هشتم، زیبا‌شناسی است یعنی یك درك زیبا شناختی از غیر و از صحبت‌های دیگران. نهم، حیرت است. كسی كه تحیر ندارد صلح نمی‌كند. نگاهی پدیدارشناسانه به داستان‌های صلح تاریخی نشان می‌دهد كه طرف‌ها دچار حیرت و پایداری شده‌اند، در واقع ما وقتی صلح می‌كنیم كه پایداری را بفهمیم . 
فراستخواه ادامه داد: همه این عوامل، رشحه و بهره‌ای در سپهر مطالعات میان‌رشته‌ای است. در میان رشته گرایی، صلح وجود دارد، در میان‌رشته‌گرایی پیچیدگی را می‌فهمیم و اثبات‌گرایی قابل‌درك نیست. میان‌رشته‌گرایی حاصل تحولاتی است كه در تاریخ علم و نسل‌های علمی اتفاق افتاده است. تا پایان قرن ١٨ موج اول علم بود و تنوع و تخصص‌گرایی اندكی وجود دارد. موج دوم علم، از قرن ١٩ و بخش بزرگی از قرن بیستم را شامل می‌شود كه در این موج طبقه‌بندی و تخصص زیاد می‌شود. موج سومی كه ما در حال حاضر آن را تجربه می‌كنیم از اواخر قرن ٢٠ آغاز شده است. در موج سوم، ساختار علم درختی نیست بلكه به شبكه‌ای بدل می‌شود و نگاه كل‌گرا است، به عبارت دیگر همه دیده می‌شوند و این صلح است. مساله دیگر، علم سبك یك و سبك دو است. در علم سبك دو روندهایی وجود دارد؛ از جمله اینكه علم سبك دو مساله‌گرا است، علم مساله‌گرا علم صلح است. علم زمینه‌گرا علمی است كه به متن حساس است، علم صلح است. علمی است كه جهانی و محلی می‌بیند و این صلح است. علم را ثروت مشاع می‌داند كه افراد تنها در آن مشاركت می‌كنند. 
وی افزود: مساله دیگر علم بزرگ و علم كوچك است. درك دسولا پرایس در كتاب «علم كوچك، علم بزرگ» خود به این نتیجه می‌رسد كه ما وارد یك دوره علم بزرگ می‌شویم. وی با شمارش‌هایی كه انجام می‌دهد نشان می‌دهد كه در دوره حاضر-یعنی سال ١٩٩٢ كه كتاب را می‌نوشته- از هشت دانشمند بزرگ تاریخ هفت نفر آنها زنده هستند. این نشانگر ورود به دوره علم بزرگ است كه یكی از ویژگی‌های آن، میان‌رشته‌گرایی است و یكی از عواملی كه در مطالعات بین‌رشته‌ای وجود دارد و به صلح كمك می‌كند وحدت در كثرت و كثرت در وحدت است. 
فراستخواه در پایان گفت: وقتی ما پای معنا را می‌گیریم و از صورت‌ها عبور می‌كنیم به صلح می‌رسیم. در معانی، امكان هم فهمی و گفت‌وگو فراهم می‌شود. كسانی مثل ماری‌هسه و دیگران با پیوندگرایی این وحدت در كثرت و كثرت در وحدت را توضیح داده‌اند. علوم با تمام كثرت برای وصل كردن آمده‌اند بنابراین مطالعات بین رشته‌ای یك امید معرفتی به ما می‌دهد و نشانه‌ای است از اینكه می‌تواند در حوزه معرفت، صلح و گفت‌وگو اتفاق بیفتد. 

    همه به دنبال صلح هستند حتی كسانی كه جنگ را آغاز می‌كنند
حسین علایی، استاد دانشگاه امام حسین (ع) با تاكید بر اینكه در طول هشت سال جنگ تحمیلی مردم ما و همچنین مردم منطقه ارزش و اهمیت صلح را درك كردند، گفت: طبیعی است كه در هیچ اندیشه‌ای و در هیچ كجای جهان كسی از جنگ استقبال نمی‌كند و همه به دنبال صلح هستند حتی كسانی كه جنگ را آغاز می‌كنند اما واقعیت تاریخ بشر این است كه جنگ‌ها بیش از صلح‌ها و دوران آرامش بوده است. وی در تبیین اینكه چرا جنگ اتفاق می‌افتد چند عامل مهم مشترك بین جنگ‌های بزرگ تاریخ را از دیدگاه علوم سیاسی، علوم ژئوپولتیك و علوم نظامی برشمرد. نخستین عامل، مساله قدرت و ضعف است. وقتی تعادل بین این دو به هم می‌خورد و احساس برتری و قدرت در جایی به وجود می‌آید و حس می‌كند كه طرف، ملت یا دولت مقابل در موضع ضعف قرار دارد خطر بروز جنگ به‌شدت افزایش پیدا می‌كند و اگر ما به فلسفه تشكیل نیروهای مسلح در تمام دولت‌ها و ملت‌ها توجه كنیم، می‌بینیم كه همه آن را برای جلوگیری از جنگ ایجاد كرده‌اند نه برای جنگیدن اما زمانی كه احساس قدرت به‌وجود می‌آید با همین نیروهای مسلح می‌جنگند. یكی از دلایلی كه عراق جنگ را علیه ایران آغاز كرد نیز همین عامل است. اگر تنها به نقشه دو كشور ایران و عراق نگاه كنید این سوال پیش می‌آید كه چگونه كشور كوچكی مثل عراق كه از هر نظر یك سوم ایران است جسارت حمله به كشوری مثل ایران را پیدا می‌كند. دلیل آن، احساس قدرت عراق بود و این تصور كه اگر جنگی را آغاز كنند به پیروزی می‌رسند. 
دومین عامل، برهم خوردن موازنه بین قواست. شاید در مولفه اول این امر مستتر باشد اما از زاویه دیگری به آن می‌نگریم. به هم خوردن موازنه قوا الزاما بین طرفین درگیری نیست بلكه بین ساختارهای سیاسی در یك منطقه است. وقتی نظم موجود در یك منطقه به هر دلیل به هم بریزد امكان وقوع جنگ و دور شدن از صلح و آرامش بسیار محتمل خواهد شد. در جنگ ایران و عراق نیز همین اتفاق افتاد. وقتی نظام دو قطبی - امریكا و شوروی- به سمت فروپاشی حركت می‌كند یا در نظمی كه در منطقه آنها به وجود آورده‌اند خلل ایجاد می‌شود جنگ آغاز می‌شود. وقتی انقلاب اسلامی در ایران پیروز و ایران از حوزه نفوذ یكی از كشورهای حاكم بر منطقه خارج شد خلأ موازنه قوا به وجود آمد و پر نشدن این خلأ جنگ را ناگزیر می‌كرد. بعد از پیروزی انقلاب بسیاری از ملت‌های اطراف ما به ویژه ملت عراق احساس خوشحالی می‌كردند و این را نشانه‌ای برای صلح بیشتر می‌دانستند اما این اتفاق نیفتاد. در تمام جنگ‌ها نیز بیشتر قربانیان از طرفداران صلح هستند. مساله سوم، بحث ژئوپولتیك است. در كشورهایی كه اهمیت ژئوپولتیك ندارند كمتر جنگ اتفاق می‌افتد. در كشورهایی كه حوزه جغرافیایی آنها به گونه‌ای است كه تاثیر در قدرت منطقه‌ای یا جهان دارند امكان جنگ بیشتر است. خاورمیانه یكی از این مناطق است كه سال‌هاست از درگیری نجات پیدا نمی‌كند. همه مردم جنگ‌های نیابتی را انجام می‌دهند یا قربانی آن هستند كه بر سر منابع ژئوپولتیك است. برخی تحلیل‌ها می‌گویند كه در آینده در خاورمیانه جنگی بزرگ برسر منابع خواهیم داشت كه مهم‌ترین آن مساله آب است. شاید بتوان گفت در گذشته ژئوپولتیك منطقه ما رقابت و درگیری برسر منابع انرژی را تشدید می‌كرد اما امروز احساس می‌كنم از این حوزه دور می‌شویم و می‌توان گفت كه مساله آب مساله مهمی است. اینجا مولفه دیگری را به عوامل بروز جنگ اضافه می‌كنم و آن جنگ بر سر منابع محدود است. 
وی با اشاره به اینكه ملت‌ها همه به دنبال صلح و آرامش هستند، افزود: متاسفانه بالاترین هزینه‌ای كه دولت‌ها ، چه دولت‌های ضعیف از نظر منابع مادی و چه قوی انجام می‌دهند هزینه برای نیروهای مسلح و بودجه‌های نظامی است. به طور مثال در حال حاضر امریكا كه بزرگ‌ترین قدرت اقتصادی جهان است ٥٠ درصد بودجه نظامی جهان را برای نیروهای مسلح خود هزینه می‌كند. طبیعی است كه این هزینه عظیم حتی اگر برای این باشد كه جنگ رخ ندهد خود عامل جنگ است. پس اگر قرار است به سمت صلح حركت كنیم و در این حوزه مطالعه‌ای صورت دهیم باید به سمت مطالعه كاهش زمینه‌های بروز جنگ حركت كنیم. به سمت خروج از درگیری‌هایی كه بر اساس این چهار عامل صورت می‌گیرند.  
وی با بیان اینكه ملت‌هایی موفق هستند كه بعد از اینكه جنگی آغاز شد سازوكارهای رسیدن به صلح را بیابند و برای آن برنامه‌ریزی كنند، افزود: اینك سوال دیگری كه مطرح می‌شود این است كه چه زمانی جنگ‌ها خاتمه می‌یابند؛ اول، زمانی كه زور یك طرف آنقدر زیاد می‌شود كه دیگری را وادار به تسلیم می‌كند. دوم، زمانی كه طرفین به یك موازنه قوا در جنگ می‌رسند و احساس می‌كنند هیچ یك نه برنده خواهند بود و نه بازنده جنگ خاتمه می‌یابد زیرا جنگ‌ها ظرفیت تداوم درازمدت را ندارند به قدری منابع را می‌بلعند كه امكان ادامه آن وجود ندارد. سوم، مداخله یك قدرت بیرونی یا یك مجموعه بیرونی كه طرفین را وادار به خاتمه دادن جنگ می‌كنند و من فكر می‌كنم در بسیاری از جنگ‌ها این عامل ختم‌كننده بود. پایان جنگ عراق با ایران نیز به این شكل بود. علایی در پایان افزود: نكته مهم این است كه همه كسانی كه می‌جنگند در واقع برای رفع فتنه جنگ می‌جنگند و همه به دنبال صلح هستند. اما اینكه چگونه می‌توان به صلح رسید نیازمند تغییر در معرفت و شناخت نیل به صلح است اگر در اندیشه‌ها تغییرات ایجاد شود سریع‌تر به صلح می‌رسیم و مهم‌ترین موضوع معرفتی برای رسیدن به صلح، تغییر در تفكر پیروان ادیان و ایدئولوژی‌هاست. اگر آنها تكیه بر مبانی صلح تفكر الهی بكنند بشر زودتر به صلح می‌رسد اما متاسفانه گاه می‌بینیم به بهانه حمایت از دین الهی به جنگ روی‌می‌آورند و ما اكنون در خاورمیانه اسیر چنین وضعیتی هستیم. 

   برای ایجاد صلح، نگرش‌ها را باید تغییر داد
منصور رحمانی، عضو هیات علمی دانشكده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه، با تمركز بر بحث «مطالعات صلح و تغییر نگرش ها»، سوال خود را این گونه مطرح كرد كه چگونه می‌توان در نگرش‌ها تغییر ایجاد كرد. وی با تاكید بر اینكه مطالعات صلح یك حوزه میان‌رشته‌ای است، افزود: بهترین پیش‌بینی آینده این است كه شما آن را بسازید. زمانی كه قدرت اساس روابط بین انسان‌ها و به ویژه دولت‌ها می‌شود در نتیجه قدرت‌طلبی یكی از عوامل مهم در این ارتباط خواهد بود كه ممكن است به جنگ منجر شود. آلفرد كورزیبسكی جمله معروفی دارد كه می‌گوید ما انسان‌ها بر اساس نقشه ذهنی رفتار می‌كنیم نه بر اساس واقعیت. هر اتفاقی در جهان می‌افتد رسانه‌ها در اینكه نقشه این اتفاق در ذهن ما ساخته شود، نقش مهمی دارند و این ذهنیت افراد است كه رفتار آنها را شكل می‌دهد. بنابراین نقشه مهم‌تر از واقعیت است. نگرش مهم است و اینكه بتوان در آن تغییراتی ایجاد كرد نیز اهمیت دارد. نكته این است كه در مقابل آنچه در بیرون اتفاق می‌افتد هر كس برداشت خاصی دارد و آن را از یك فیلتر می‌گذراند. این فیلتر سه كار انجام می‌دهد؛ ابتدا بخشی از داده‌ها را حذف، بخشی را تحریف می‌كند و بخشی را تعمیم می‌دهد. عوامل مختلفی در این پردازش نقش دارند؛ تجربیات شخصی، تحصیلات، شرایط اجتماعی و... اما زمانی این امر بر رفتار شما تاثیر خواهد گذاشت كه ممكن است مطالعات صلح بر دانش متمركز شود اما مهم نگرش افراد است و كار مهمی كه انجمن می‌تواند انجام دهد اثر بر این تغییر نگرش است. می‌توان نگرش انسان‌ها را تغییر داد و انجمن می‌تواند در بخش تحلیل و آموزش افراد نقش مهم داشته باشد بنابراین وقتی جلسه‌ای برگزار می‌شود باید به این دو امر توجه داشت. نگاهی كه در حال حاضر وجود دارد این است كه جنگ‌های زیادی در حال رخ دادن است اما كتابی وجود دارد با عنوان «زوایای بهتر طبیعت و ماهیت ما انسان‌ها» كه به این دیدگاه انتقاد می‌كند و معتقد است امروز نسبت به گذشته خشونت و جنگ كاهش پیدا كرده است. در واقع ما جنگ را می‌بینیم اما از جنبه‌های صلح آمیز زندگی خود غافل هستیم . 

    دانش و معرفت شرط لازم صلح است اما  شرط كافی نیست
محمد منصورنژاد، دانش‌آموخته علوم سیاسی و علوم حوزوی با اشاره به سخنان فراستخواه مبنی بر اینكه فهم سرمنشا صلح و عقل منشا جنگ است، گفت: اینكه منشا صلح تنها فهم، درك و بصیرت است خیلی با واقعیت‌های بیرونی تطابق پیدا نمی‌كند اما دومین نكته یعنی عقل منشا جنگ است به واقعیت نزدیك‌تر است. برای مثال در بین دانشگاهیان ما در دهه‌های اخیر چه كسانی بیشترین جنگ را با یكدیگر داشته‌اند؛ كسانی كه انتظار بیشترین گفت‌وگو و مفاهمه از آنها می‌رفت، كسانی كه فهم، بصیرت و دانش بالایی داشتند بنابراین اینكه بر علم، دانش و معرفت تاكید كنیم و آن را پایه و اساس صلح بدانیم خیلی با واقعیات بیرونی سازگاری ندارد. ادعای جهان مدرن این است كه از سنت خیلی جلوتر رفته است. ما دو جنگ جهانی را می‌بینیم كه میلیون‌ها انسان در آن كشته شدند یعنی هرچه دانش انسان بیشتر شد، خطرآفرین‌تر شد. تافلر در یكی از كتاب‌های خود تحلیل می‌كند كه از سال ١٩٤٥ تا ١٩٩٠ یعنی پس از جنگ جهانی دوم به مدت ٤٥ سال، بشر تنها سه هفته جنگ نداشته است. بحث دانش و معرفت شرط لازم صلح است اما شرط كافی نیست. به نظر می‌رسد پای اخلاق، دین، عرفان، ادب و مسائل دیگری را در كنار علم و دانش باز كنیم. دین- مراد اسلام است- را نیز می‌توان بین رشته‌ای مطالعه كرد و دید كه نگاه عرفانی به صلح در اسلام، نگاه متكلمان، فقها و معلمان اخلاق ما به صلح چگونه است. در واقع می‌توان وجه اشتراك صلح در فقه، كلام، عرفان و اخلاق را مطالعه كرد. وی با ذكر آیات و شواهدی از قرآن، اسلام را دین صلح و رحمت دانسته و گفت: هدف از آفرینش انسان این است كه شناخته شود و راه آن نیز گفت‌وگو است. وی در كنار آموزش برای نیل به صلح، بر پرورش تاكید كرده و افزود: آموزش به تنهایی كافی نیست بلكه انسان نیاز به تعلیم، تربیت و تهذیب دارد و باید از آموزش، یك پله جلوتر رفت. 

 




درج شده در تاریخ شنبه 4 مهر 1394
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،  گفتگو و هم اندیشی،  اخبار،  عمومی، 
برچسب ها: صلح، میان رشته ای، اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و كتابخانه ملی، روز جهانی صلح، حسین علایی، مقصود فراستخواه، محمد منصور نژاد،
(تعداد کل صفحات:10)      [1]    [2]    [3]    [4]    [5]    [6]    [7]    [...]   

درباره


دانشیار رشته علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی - واحد تهران مرکزی
موضوعات
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نظر سنجی
مهمترین آسیب پایان نامه های دانش سیاست متاثر از کدام عامل است؟






صفحات جانبی
پیوند ها
ابر برچسب ها
پیوند های روزانه
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

mehfa

فالmehfa.com

mehfa.com

mehfa.com