به اهتمام: دیوید باکینگهام
مقدمه
دنیای امروز دنیای دیجیتال و ارتباطات رسانهای است. در این دوره که اینترنت و ارتباطات الکترونیک در جامعه سیطره دارد، اطلاعات و دادهها و به عبارت دقیقتر این اجتماعات مجازی هستند که هویت افراد را میسازند. امروزه هویتها در معرض وضعیت کاملاً جدیدی قرار دارند. ساختارهای اجتماعی متأثر از تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات، فهم و درک جدیدی از ذهنیت را آشکار میسازند که به انسان به عنوان پدیدهای چند لایه و تغییرپذیر مینگرد. هویت دیجیتالی که محصول جامعة اطلاعاتی و اجتماعات مجازی است؛ مخاطبان، کاربران و وسایل ارتباطی را هدف قرار میدهد و تلاش میكند هویت ملی آنها را به سمت هویت فرا ملی تغییر دهد و این امر ممکن است به کاهش انسجام اجتماعی جامعه بینجامد. نکتة قابل توجه این است که مخاطبان رسانههای دیجیتالی اغلب نوجوانان و جوانان هستند که هنوز هویت تثبیت شدهای پیدا نکردهاند و این رسانهها تأثیرگذاری زیادی بر شکلگیری هویت آنها دارند. بنابراین، با توجه به اهمیت موضوع به بررسی و نقد یکی از جدیدترین آثار در زمینة رسانه و هویت با عنوان جوان، هویت و رسانة دیجیتالی پرداخته میشود.
ادامه مطلب
درج شده در تاریخ یکشنبه 24 مهر 1390
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،
برچسب ها: معرفی و نقد، هویت، جوان، رسانه دیجیتالی،
تعدد و تنوع اقوام تشكیل دهنده جامعه ایران به نحوی است كه اطلاق واژه "جامعه چند قومی" بر تركیب جمعیتی آن، از واقعیتی غیر قابل انكار خبر میدهد. حضور و زندگی قومیتهای مختلف چون فارسها، آذریها، كردها، بلوچها، تركمنها، عربها و لرها در جوار یكدیگر و در چارچوب جغرافیای سیاسی واحد، بیانگر تنوع فرهنگی - قومی جامعه ایران است.
در واقع الگوی فرهنگی - قومی كشور ایران همانند فرشهای چشم نواز و نفیس كشورمان كه برغم ویژگیهای مشترك، از رنگها و طرحهای متمایز و متنوعی بهره برده و بافته شدهاند، الگوی پیچیدهای متشكل از گروههای قومی، زبانی، مذهبی، نژادی، فرهنگی و منطقهای را به معرض نمایش میگذارد، تا جایی كه به جرات میتوان ادعا كرد این تنوع و پیچیدگی، خصیصه بنیاد - نه خاص - جامعه ایران است.
در طول تاریخ، هر یك از اقوام ساكن در ایران به سهم خود در نضج، دوام و استمرار تمدن ایرانی شركت داشته و به رغم نشیب و فرازهای فراوان، توانسته اند به طرق مختلف، حیات سیاسی این مرز و بوم را پاس بدارند.
اگر همنوایی، همدلی و همزیستی مسالمت آمیز و برادرانه را به عنوان قاعدهای كلی بر مناسبات اقوام ایرانی بپذیریم، در كنار این قاعده، برهههایی نیز وجود داشته كه بر این روابط، سطوح مختلفی از تنش، منازعه و بحران حاكمیت پیدا كرده است.
این برههها در تاریخ معاصر ایران، به ویژه در یك صد ساله اخیر به تعداد معدودی قابل شناسایی و طرح و بررسی است. سالهای اولیه پس از پیروزی انقلاب مشروطیت، اواسط دهه 1320 ه.ش و نیز اولین سالهای پیروزی انقلاب اسلامی، سه مقطعی هستند كه در تاریخ معاصر ایران به واسطه شدت و دامنه بحران، طول زمانی مناقشات، نوع و میزان درخواستها، حجم تلفات، صدمات و خسارات، از جایگاه ویژهای برخوردار میباشند.
ادامه مطلب
درج شده در تاریخ جمعه 22 مهر 1390
طبقه بندی: کتاب ،
برچسب ها: ایران، قوم، قومیت، تحولات قومی، بحران های قومی، کرد، آذری، عرب، بلوچ، ترکمن،
الف) شناسنامه اثر
كتاب “تحولات قومی در ایران؛ علل و زمینهها”، تألیف دكتر مجتبی مقصودی در سال 1380 توسط مؤسسه مطالعات ملی با قطع وزیری و در 512 صفحه انتشار یافت و در فروردین 1382 به چاپ دوم رسید. این كتاب متشكل از هفت بخش و 19 فصل است كه منازعات و بحرانهای قومی را از ابعاد سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، روانشناختی و تاریخی مورد بررسی قرار داده است. به لحاظ ساختاری، كتاب را میتوان به چهار قسمت اصلی تقسیم كرد:
1- قسمت نخست كه رویكردی نظری دارد و نویسنده در آن سعی كرده است رهیافتهای مهم نظری را كه به كمك آن میتوان بحرانها و ستیزهای قومی را تحلیل و تبیین نمود، ارائه نماید. این قسمت از كتاب سه بخش و هشت فصل (239 صفحه) را به خود اختصاص داده است.
2- قسمت دوم، رویكردی عملی و واقعگرا دارد. در این قسمت نویسنده كوشیده است بحرانهای قومی تاریخ معاصر ایران را در دو مقطع پس از انقلاب مشروطه (بین دو انقلاب) و بعد از انقلاب اسلامی در قالب دو بخش (بخشهای چهارم و پنجم) و هفت فصل (فصلهای نهم تا پانزدهم) بررسی و تشریح كند.
3- در قسمت سوم یافتههای تحقیق ارائه شده است. نویسنده در این قسمت علل و زمینههای بروز بحرانهای قومی در ایران را براساس مدل نظری و مفهومی در قالب یك بخش (ششم) و چهار فصل در 55 صفحه ارائه كرده است.
4- قسمت انتهایی كتاب (بخش هفتم) را جمعبندی مباحث، نتیجهگیری و پیشنهادات تشكیل میدهد كه جمعاً شامل 14 صفحه میگردد. و در آخر، كتاب با ارائه فهرست منابع، مآخذ، یادداشتها و نمایه به پایان رسیده است.
ادامه مطلب
درج شده در تاریخ جمعه 22 مهر 1390
طبقه بندی: کتاب ، نقد، نظر و بررسی،
برچسب ها: تحولات قومی، اقوام، قومیت، ایران، کرد، عرب، بلوچ، آذری، ترکمن، بحران های قومی،
چکیده:
از اواخر سال 2010 در خاورمیانه و شمال آفریقا و در جهان عرب جریان هایی آغاز شده، که برخی از آنها به وقوع انقلاب در کشورهایی مانند تونس، مصر و لیبی انجامید و در برخی کشورها مانند یمن و بحرین، در حال وقوع و شکل گیری است. این موضوع توجه بسیاری از صاحب نظران و تحلیل گران در داخل و خارج منطقه را به خود معطوف داشته است؛ این تحولات دومینووار که از آن تحت عنوان «بهار عرب» یاد می شود، برای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، و بر روی تمامی کشورهای منطقه از جمله ایران، می تواند پیامدهای بلندمدتی داشته باشد. این تأثیرات شاید در کوتاه مدت چندان ملموس و محسوس نباشد، ولی در درازمدت تأثیرات گسترده ای بر کل منطقه خواهد گذاشت که این مسئله، خود گواه اهمیت این جنبش ها و تحولات است. براین اساس مقاله حاضر، با روش توصیفی- تحلیلی، به بررسی وجوه مختلف تشابه و تفاوت این جنبش ها در خاورمیانه، نحوه برخورد کشورهای مربوطه با آنها، نقش قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای در برخورد با این جنبش ها و آینده شناسی این جنبش ها می پردازد. دموکراسی خواهی، مشکلات اقتصادی، نبود عدالت اجتماعی، حکمرانی بد، خفقان سیاسی، شکاف طبقاتی و نقش جوانان، زنان و رسانه های نوین از جمله عواملی هستند که در شکل گیری بهار مؤثر بوده اند. البته باید توجه داشت که میزان تأثیر هر کدام از این عوامل، نحوه برخورد حکومت ها با این جریانات و شکل مقاومت و اعتراض، در کشورهای مورد بررسی یکسان نبوده است، که پژوهش حاضر به این موضوع و سایر موارد تشابه و تفاوت این تحولات نیز می پردازد.
واژگان کلیدی: جنبش های عربی، جهانی شدن، خاورمیانه، دموکراسی خواهی، رسانه های نوین.
ادامه مطلب
درج شده در تاریخ پنجشنبه 21 مهر 1390
طبقه بندی: مقالات،
برچسب ها: جنبش های عربی، جهانی شدن، خاورمیانه، دموکراسی خواهی، رسانه های نوین،
برای کسب اطلاعات کامل از نحوه برگزاری و اسم نویسی در این کارگاه ها و اساتید مدرس رجوع کنید به سایت انجمن علوم سیاسی ایران به آدرس: http://www.ipsa.ir/
درج شده در تاریخ چهارشنبه 20 مهر 1390
طبقه بندی: اخبار، عمومی،
برچسب ها: کارگاه های آموزشی، انجمن علوم سیاسی ایران،
واژگان كلیدی: جامعهشناسی سیاسی ایران، رهیافت توصیفی ـ تاریخی، رهیافت تحلیلی ـ تبیینی، رهیافت جنبشهای اجتماعی، روش استقرایی.
ادامه مطلب
درج شده در تاریخ چهارشنبه 20 مهر 1390
طبقه بندی: مقالات، نقد، نظر و بررسی،
برچسب ها: جامعه شناسی سیاسی ایران، روش شناسی،
ادامه مطلب
درج شده در تاریخ چهارشنبه 20 مهر 1390
طبقه بندی: اخبار، عمومی،
برچسب ها: فضای مجازی، سیاست، انجمن علوم سیاسی ایران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز،
برگزاری انتخابات آزاد و عادلانه و وجود رقابت سیاسی یكی از وجوه دموكراسی و مشروعیت نظامهای سیاسی محسوب میگردد كه در جوامع در حال گذار به دموكراسی از اهمیت دوچندان برخوردار است. در این مقاله نویسنده ضمن تلاش برای تبیین ابعاد نظری انتخابات و فرایندهای آن، جایگاه اقوام را در مبارزات انتخاباتی جوامع در حال گذار به دموكراسی تشریح نموده، گامهای ایرانیان در گذار به دموكراسی و تجربیات تاریخی آنها را برمیشمارد، و ضمن دستهبندی رویكردهای مختلف نسبت به مشاركت سیاسی اقوام در جامعه سیاسی ایران به سه دسته مونولوگیستها، دیالوگیستها و اپورتونیستها، با دستمایه قراردادن 9 دوره انتخابات ریاست جمهوری، میزان مشاركت مردم دو استان كردستان و سیستان و بلوچستان را مورد تجزیه و تحلیل و بررسی قرار میدهد.
ادامه مطلب
درج شده در تاریخ یکشنبه 17 مهر 1390
طبقه بندی: مقالات،
برچسب ها: مشاركت انتخاباتی، اقوام، كردستان، بلوچستان، انتخابات ریاست جمهوری،
برای مطالعه متن گزارش نشست رجوع کنید به: http://www.ipsa.ir/
درج شده در تاریخ جمعه 15 مهر 1390
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی، گفتگو و هم اندیشی، اخبار، عمومی،
برچسب ها: دانشنامه فقه سیاسی، انجمن علوم سیاسی ایران،
معرفی و نقد: مجتبی مقصودی و شقایق حیدری
دگرگونیهای گسترده در روند موسیقیشناسی در دو دهة آخر قرن بیستم، ضرورت تازهای برای مطالعة موسیقی عامه و تودهای بهوجود آورده است. بهطورکلی، غلبة دیدگاه نسبیگرا و منعطف بر الگوی جهانی و سنتی، از رخدادهای مهم ناشی از نوگرایی میباشد.
وقوع دو تحول برجسته، یعنی دگرگونی آواها و فروپاشی آنها خود ناشی از حضور، تعامل و مبارزه در بستر واقعیتهای فرهنگی ـ هویتی و نیز مخاطبان و جایگاه موضوع است. این عوامل، در کنار یکدیگر به تدریج موقعیت ترانهها و آهنگسازان سنتی را دگرگون نموده و آنها را به سوی تولید و عرضة موسیقیهایی متفاوتتر سوق دادهاند. علاوه بر آن تغییرات نو، موجب ظهور مخاطبان جدید، انواع نوین و سبکهای متفاوت موسیقی عبور از انواع موسیقی سنتی ترکیب كردن چندین نوع موسیقی و بهوجود آوردن نسلهای جدید آن گشته است. گونههای موسیقی جدید، با ورود و طرح مباحث تازه، فضای لازم برای نقد علمی وعملی موسیقی، تولید آزادانة آن و بیان عقاید فردی و جمعی دربارة این هنر را فراهم آورده است.
ادامه مطلب
درج شده در تاریخ جمعه 15 مهر 1390
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،
برچسب ها: هویت ملی، موسیقی، جهانی شدن،
بررسی و نقد: مجتبی مقصودی و محمود مهام
معرفی
ادامه مطلب
درج شده در تاریخ جمعه 15 مهر 1390
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،
برچسب ها: فرهنگ، هویت ایرانی، جهانی شدن،
بررسی و نقد: مجتبی مقصودی
كتاب «تاریخ پرچم ایران از باستان تا امروز» پژوهش و نوشتهی دكتر نصرتا... بختورتاش در 568 صفحه به اضافهی 16 صفحه عكس و تصاویر رنگی از پرچم ایران در دورههای مختلف به شمارگان 2200 نسخه توسط انتشارات بهجت به صورتی نفیس و گالینگور با روبانهایی به رنگهای پرچم سه رنگ ایران سبز، سفید و قرمز، در سال 1383 به قیمت 12500 تومان منتشر شد.
مقدمه
آدمی از روزگاران بسیار دور و پیش از تاریخ، از پیكر یا چهرهی جانوران نشانههایی برای خود برمیگزیده است. الفباهای نخستین و گوناگون ریشهای از پیكره و اندام گیاهان و جانوران دارد و نمونههایی از خط هیروگلیف كه در دست است یادمانی از روزگار كهن میباشد.
در كشور ما ایران نیز كه تاریخی كهن و فرهنگی ژرف دارد نیز از پیكرهی خورشید، ماه، اختران و نماد دامها مانند: گوسفند، اسب سفید و گراز و ددان همچون: شیر، پلنگ، گرگ و پرندگان همانند: شاهین، كبوتر و نیز برخی گیاهان چون برگ زیتون و خوشهی زرین برای درفشها و روی سكهها بهرهبرداری كردهاند.
چرا انسان به این نمادها دلبستگی دارد؟ آیا خواستن و دلبستگی به این نگارهها كه نمودار دلیری، نیرومندی و بلندپروازی یا زیبایی و سرفرازی بهشمار میآید، نشان و یادمانی از دورانهای نخستین و وحدت و یكپارچگی تاریخی ملتها نیست؟
همچون توتم كه نماد ویژه كلان2 است و كارویژههای وحدتبخش و شناسهی خویشاوندی، یگانگی و سرنوشت تاریخی مشترك دارد. درفش (بیرق ـ پرچم) نیز نمایندهی گروهی از «جمعیت» است كه دارای «قلمرو» بوده و زیر نفوذ حاكمیت یك «قدرت برتر» اداره و رهبری میشود را به معرض نمایش میگذارد (صص 11-13).
برگزیدن رنگها، پیكرهها و نشانههای پرچمها بیشك با شیوهی اندیشه، هدف، آرمان ملی، صلحدوستی و نوعپرستی، كیش و ملیت و موقع جغرافیا و سرانجام توتمهای تیرهها بستگی گسستناپذیر داشته و دارد.
مردمانی كه از گذشتهی دور در كنار دریاها و اقیانوسها زندگی میكرده و به داد و ستد و بازرگانی از راه دریا میپرداخته، رنگ آب در اندیشه و درون آنها جای دارد. چنانكه كشور چین یا سرزمین خورشید بر گوشهی پرچم خود نقش خورشید را دارد.
امروزه، پرچمهای بسیاری وجود دارد كه بر آنها نقش جانوران، ستاره، خورشید، ماه، پرندگان، درخت، گل و گیاه و شمشیر دیده میشود. رنگها نیز ضمن آنكه با صلحدوستی مردم بستگی دارد، با شور و احساس آنان نیز در پیوند است. در برخی از دینها مانند اسلام رنگ سبز مورد احترام و علاقهی پیروان دین است. زیرا نماد و نشانهی ویژهی پیشوایان بوده است. رنگ سرخ، رنگی انقلابی، شورانگیز و مصداق تلاشها، كوششها و خونهای ریختهشده در راه آرمانهای بزرگ آیینی و ملی را بیان میكند كه گاه رنگ و زمینه اصلی پرچمها و گاه بخشی از رنگ یك پرچم را تشكیل میدهد (صص 10-15).
ادامه مطلب
درج شده در تاریخ پنجشنبه 14 مهر 1390
طبقه بندی: نقد، نظر و بررسی،
برچسب ها: پرچم، ایران،
مجتبی مقصودی
قطعا عوامل و زمینه های مختلفی درعدم فراخوان وجذب زنان در نیروهای مسلح ارتش جمهوری اسلامی ذیمدخل است از موانع فرهنگی، اجتماعی، ساختاری تا ملاحظات ایئولوژیک و دینی نظام سیاسی در ایجاد این وضعیت موثر می باشد
از زمان تاسیس ارتش نوین در ایران از اوایل دهه سوم قرن بیستم و بجز آخرین دهه حکومت پهلوی که به صورت محدود از زنان در ساختار نیروهای ارتش ایران بهره جست ؛ ارتش ایران تا کنون بعضا دارای ساختاری مردانه بوده است . از منظر آینده پژوهی با توجه به شرایط و روندهای موجود و تلقی بخشی از نیروهای اجتماعی و از جمله اقشار قابل توجهی از زنان نسبت به این سیاستگذاری به عنوان تبعیض مثبت و به ویژه عدم مطالبات مشارکتی زنان برای عضویت و ایفاء نقش و جایگاه موثر در نیروهای مسلح ،بنظر نمی رسد در کوتاه مدت تغییر جدی در این وضعیت پدید آید هر چند در درازمدت از این مشارکت گریزی نیست.
کلید واژه ها: مشارکت زنان، نیروهای مسلح، ارتش، ایران، آینده پژوهی
درج شده در تاریخ چهارشنبه 13 مهر 1390
طبقه بندی: مقالات،
برچسب ها: زنان، مشارکت زنان، نیروهای مسلح، ارتش، ایران، آینده پژوهی،
"اعتماد" به مثابه مفهومی سنتی و "اعتماد اجتماعی" به عنوان مفهومی مدرن و برآمده و برآیند دوران مدرنیته ، زمینه ساز همکاری داوطلبانه وهمدلانه میان اعضاء جامعه بوده و از مولفه های توسعه و مشارکت اجتماعی و از اجزاء سرمایه اجتماعی محسوب می شود.
تصور و انتظار اتوپیایی از جامعه علمی و فضای پژوهشی کشور و از جمله رشته علوم سیاسی و روابط بین الملل ایران بدون در نظر گرفتن ملاحظات فرهنگی،تجربه تاریخی و واقعیات سیاسی- اجتماعی و اقتصادی امری خطا است. با چنین پیش فرضی پژوهش های مشترک در این دو رشته دانشگاهی به لحاظ کمیت،کیفیت، تنوع و اثربخشی چنانکه باید وشاید از سطح مناسبی برخوردار نیست.اگرچه در سال های اخیر به دلایل برونزا و سیاست گذاری های آموزشی و متاثر از افزایش فارغ التحصیلان دوره های تحصیلات تکمیلی و استخراج مقاله از درون برخی پایان نامه ها و سفارش برخی پروژه ها از سوی نهادهای دولتی، به لحاظ کمی از روندی رو به رشد برخوردار گردیده است ، ولی هنوز پژوهش های مشترک میان صاحبنظران و کارشناسان این دو رشته علمی به مثابه فعالیتی غیر انفرادی(بعضا دو یا چند نفره) ، داوطلبانه ، جدی و مساله محور ، اثربخش، برنامه ریزی شده ، با تقسیم کارمشخص و منافع مادی و معنوی مشترک و دو سویه کمتر محلی از اعراب دارد.
از جمله دلایل بروز چنین وضعیتی ، فقدان تعاملات شفاف ، درک نادرست از منافع دو سویه ، فقدان حسن ظن و نیز تجربیات شخصی ناخوشایند از برخی رویکردها و بهره برداری های ابزاری درهمکاری های مشترک ، معمای اعتماد را نه تنها در عرصه پژوهش های علمی ، بلکه در عرصه های صنفی و اجرایی این دو رشته رقم زده است.
با در نظر گرفتن این واقعیت که اعتماد امری آموختنی است که در جریان جامعه پذیری در تجربه اجتماعی می آموزند ؛ این مقاله به دنبال بررسی زمینه های بی اعتمادی و کم اعتمادی به ویژه در میان پژوهشگران و صاحبنظران رشته علوم سیاسی و روابط بین الملل ، به عنوان یکی از موانع همکاری های مشترک علمی است. در ادامه این مقاله تلاش خواهد کرد به برخی مکانیسم ، ابزارها و راههای خروج از این وضعیت بپردازد.
درج شده در تاریخ چهارشنبه 13 مهر 1390
طبقه بندی: مقالات،
برچسب ها: اعتماد، علوم سیاسی، روابط بین الملل، پژوهش،