مقدمه

   ماکس وبر جامعه شناس آلمانی، انجمن ها  را مجموعه ای متشکل از افراد و گروه هایی می داند كه با یكدیگر دارای ارتباط متقابل بوده، بر اساس توافق اختیاری شكل گرفته و به صورت ساختاری سازمان یافته، منظم و مستمر، اهداف معینی را دنبال می كنند. این تشکل های  داوطلبانه بر اساس اهدافی مشخص انتظام یافته و با توجه به اساسنامه ای كه روش و شیوه های مورد نظر انجمن را مشخص كرده و مورد توافق اعضای آن نهاد است، به فعالیت می پردازند.

   در عصر حاضر، تحولات گسترده در تعاملات نظام بین المللل سبب اهمیت نقش و جایگاه سازمان های غیر دولتی و انجمن های علمی در روند تصمیم گیری در سطوح ملی و بین المللی و اعمال نفوذ در حوزه های مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شده است. این امر حاكی از آن است كه در شرایط حاكم بر نظام بین الملل، دیگر دولت ها تنها بازیگران عرصه تعاملات بین المللی و مناسبات چند جانبه نیستند و تصمیم گیری در خصوص مسائل و رخدادهای داخلی و بین المللی در حوزه اختیارات دولت ها محدود نمی شود؛ بلكه سازمان های غیر دولتی و انجمن های علمی به عنوان یكی از اركان جامعه مدنی در روند سیاستگذاری و تصمیم گیری در حوزه های مختلف جایگاه ویژه ای را به خود اختصاص داده اند . بنابراین به نظر می رسد انجمن ها نقش مهمی را در مشاركت شهروندان در موضوعات عمومی ایفا می كنند كه این امر در مورد انجمن های علمی كاركرد آموزشی نیز مصداق می یابند. اگر چه این به معنای آن نیست كه همه فعالیت های انجمن ها معطوف به منافع عمومی است و همواره ایفاگر نقشی موثر در سطوح بالایی از فعالیت های انجمن ها و نهادهای اقتصادی و سیاسی هستند، بلكه نشانه ای است برای تاثیرات اساسی انجمن ها در فرایند بررسی و تحقیقاتی كه در آینده می توانند نقشی بنیادین در اركان جامعه مدنی ایفا كنند.

    ......

جهت مطالعه متن کامل یادداشت ر.ک. به: ماهنامه مهرنامه، شماره 21، اردیبهشت 1391

چکیده:

طرح استانی شدن انتخابات مجلس، یکی از مهم ترین موضوعات بحث برانگیز یک دهه اخیر مجلس شورای اسلامی بوده است. این موضوع که برای نخستین بار در سال 1378 مطرح شد در سیر ادوار قانونگذاری پنجم، ششم، هفتم و هشتم با انتقادات و واکنش های مختلفی از جانب نمایندگان جناح های مختلف روبه رو شده است و در کشاکش این واکنش ها و انتقادات، با گذشت دوازده سال از نخستین سال ارائه آن در مجلس شورای اسلامی، تا کنون نتوانسته است از مرحله طرح فراتر رود و به قانون تبدیل شود. مغایرت روح کلی حاکم بر طرح با اصول دموکراسی و تمرکز زدایی، امکان ظهور دیکتاتوری انتخاباتی، کاهش مشارکت مردمی و ... بخشی از انتقادات منتقدان این طرح است. در این مقاله تلاش شده است تا یکی از اصلی ترین انتقادات این طرح، یعنی رابطه استانی شدن انتخابات مجلس با «وظیفه نمایندگی» نمایندگان مجلس مورد بررسی قرار گیرد.

مقدمه

در سال های اخیر، موضوع انتخابات و چگونگی برگزاری آن یکی از بحث برانگیزترین موضوعات در میان گروه های داخلی، جناح ها، محافل سیاسی و مراجع تصمیم گیری کشور بوده است. موضوعاتی نظیر چگونگی تأیید صلاحیت نامزدها، سن رأی دهندگان، نحوه اخذ آراء، بررسی نتایج انتخابات، تأیید اعتبارنامه منتخبان و ... از مهم ترین موارد اختلافی است که طی دو دهه اخیر موجبات تغییر و اصلاح پی در پی قانون انتخابات در ایران را فراهم کرده است.

یکی از بحث برانگیزترین طرح های یک دهه اخیر ارایه شده به مجلس در خصوص انتخابات، طرح استانی شدن انتخابات مجلس بوده است. این طرح که ناظر بر یکی از مهم ترین مسائل انتخابات، یعنی تغییر و تعیین حدود جدید حوزه های انتخابیه می باشد در زمره معدود طرح های مرتبط با قانون انتخابات است که نمایندگان طیف های مختلف اکثریت یا اقلیت، به دور از هر گونه موضع گیری جناحی و سیاسی در خصوص موافقت یا مخالفت با آن اظهار نظر کرده اند. نخستین مباحثات و مجادلات در خصوص ابعاد و آثار مختلف این طرح در اواخر پنجمین دوره مجلس شورای اسلامی (1378) آغاز شد و سپس در مجالس ششم، هفتم و مجلس هشتم مورد بحث و بررسی قرار گرفته و در سیر گذار از ادوار مختلف قانونگذاری، تا کنون با واکنش های متفاوتی مواجه شده است........

در ادامه نویسندگان مقاله به طرح نسبتا مبسوط پیشینه طرح (یک طرح در چهار مجلس)، دیدگاه های موافقان و مخالفان طرح، «وظیفه نمایندگی» و طرح استانی شدن انتخابات و نتیجه گیری پرداختند.

بسمه تعالی

گروه تخصصی روابط بین الملل انجمن علوم سیاسی ایران و خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار می نمایند:

نشست علمی " آسیب شناسی پژوهش رشته روابط بین الملل در ایران "

    به اطلاع استادان، پژوهشگران و دانشجویان ارجمند می رساند؛ گروه تخصصی روابط بین الملل انجمن علوم سیاسی ایران با همکاری خانه اندیشمندان علوم انسانی، نخستین نشست علمی خود را با نام "آسیب شناسی پژوهش رشته روابط بین الملل در ایران" در روز پنجشنبه 14 اردیبهشت ماه 1391 از ساعت 15 تا 18 در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار می کند. بدین وسیله از علاقمندان برای شرکت در این نشست دعوت به عمل می آید.

سخنرانان این نشست:

-          جناب آقای دکتر محمدکاظم سجادپور

 (رابطه نظریه و عمل در روابط بین الملل)

-          سرکار خانم دکتر حمیرا مشیرزاده

(پژوهش در روابط بین الملل ایران)

-          جناب آقای دکتر جلال دهقانی فیروزآبادی

(اخلاق علمی در پژوهش های روابط بین الملل)

-          جناب آقای دکتر حسین سلیمی

(متون ایرانی روابط بین الملل)

نشانی: خیابان کریم خان زند، خیابان استاد نجات الهی، نبش خیابان ورشو، بوستان ورشو، خانه اندیشمندان علوم انسانی

نشانی الکترونیکی دبیرخانه: int.politics@hotmail.com

مقدمه

   در عصر حاضر ترویج و توسعه علم و فناوری مهم ترین و موثرترین عامل در پیشرفت و پیشبرد اهداف كلان و دستیابی به توسعه پایدار به شمار می آید. در این میان انجمن های علمی به عنوان یكی از حلقه های واسط، با رویكردی علمی و مبتنی بر تفكر و درایت جمعی، می توانند نقشی تعیین كننده در این راستا ایفا نمایند.

   بهره گیری از توان علمی انجمن ها از یك سو شرایط و بسترهای لازم را برای ارتقاء قابلیت های علمی جوامع مهیا می سازد و از سویی دیگر این امكان را در اختیار انجمن ها قرار می دهد كه در امر سیاستگذاری، برنامه ریزی و نظارت بر ساختارها و حوزه های تخصصی به عنوان مشاور جهت فعالیت های علمی و اجرایی در سطح ملی و بین المللی منشا تحولات و تاثیرات قابل توجهی شوند. امروزه در سراسر جهان، سیاستگذاری ها، تدوین برنامه های راهبردی، پیگیری و اجرای طرح های ملی و بین المللی با نظارت انجمن ها انجام می شود. این امر ضرورت فراهم آوردن بسترهای مناسب برای فعالیت این سازمان ها را بیش از پیش مهم و حیاتی ساخته است. بنابراین، باید بر این واقعیت اذعان نمود كه توسعه كشور بدون پیشرفت و گسترش علم و فناوری محقق نخواهد شد و این امر نیز مستلزم بهره گیری از نیروها و پتانسیل های علمی مستتر در انجمن های علمی خواهد بود.

   این نوشتار به دنبال پاسخگویی به این پرسش است كه انجمن های علمی از چه جایگاهی در رشد علمی و كاربردی كشور برخوردارند و در این میان انجمن های علوم سیاسی، روابط بین الملل و سازمان ملل در ده سال آینده ایفاگر چه نقشی در این عرصه خواهند بود؟

   در این پژوهش، فرضیه نگارنده این است كه انجمن های مورد مطالعه به دلیل بهره گیری از نیروهای متخصص و كارآمد و همكاری با نهادهای علمی، پژوهشی و اجرایی و تلاش برای بهبود تعاملات علمی با تكیه بر ظرفیت های علمی و پژوهشی، در ده سال آینده ایفاگر نقش اتاق های فکر در تدوین برنامه های راهبردی و تاثیرگذار بر حوزه های مختلف علمی خواهند بود.

 بیست و ششمین شماره ( بهار 1391) از پژوهشنامه علوم سیاسی منتشر شد. در این شماره می خوانید:

طراحی نظام ارزیابی سیاست‌های عمومی در جمهوری اسلامی ایران / راضیه امامی میبدی؛ کیومرث اشتریان

مدیریت بحرانهای سیاسی زلزله احتمالی تهران: بحران اقتدار و مشروعیت سیاسی / رسول افضلی؛ اسلام یاری شگفتی 

بررسی عوامل اقتصادی – اجتماعی مؤثر بر میزان مشارکت سیاسی شهروندان شهر خورموج / غلامرضا جعفری نیا                  

انتخابات نهم ریاست جمهوری و پایگاه‌های اجتماعی در ایران / امیر محمد حاجی یوسفی؛ مهدی فرازی؛ راضیه کیوان آرا              

ورزش و سیاست هویت / حبیب اله فاضلی                          

تروریسم به مثابه یک جنبش اجتماعی جدید در مواجهه با دموکراسی / نعیما محمدی؛ علی محمد حاضری      

مسأله‏ یابی اسلامی در قوانین اساسی سه جمهوری اسلامی: ایران، افغانستان و موریتانی (مطالعۀ تطبیقی( / ناصر علی منصوریان؛ وحید آگاه            

متن کامل  مقالات این شماره و نیز شماره های پیشین از طریق آدرس ذیل قابل دسترسی است:

http://www.ipsajournal.ir 

 كارگروه كارگاه های آموزشی- كاربردی

   انجمن علوم سیاسی ایران دوره جدید كارگاه های آموزشی یازده گانه را در راستای ارتقاء سطح دانش و توانمندی كاربردی دانش پژوهان علم سیاست، روابط بین الملل و مطالعات منطقه ای از اردیبهشت ماه در دفتر انجمن برگزار می نماید.

معاونت پژوهش و فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و کمیسیون انجمن های علمی ایران در مراسمی با حضور روسای انجمن های علمی کشور در دانشگاه شهید بهشتی در 22 اسفند 1390  از انجمن های علمی فعال کشور تقدیر به عمل آوردند. در این مراسم که با حضور دکتر مرتضی براری دبیر کمیسیون انجمن های علمی ایران و تعدادی از مسئولین علمی و اجرایی کشور برگزار گردید؛ انجمن علوم سیاسی ایران به پاس خدمات ارزنده در اشاعه و تعمیق دانش سیاست در سال 1389 و با اخذ حدود 850  امتیاز حائز رتبه ممتاز شد و رییس انجمن علوم سیاسی ایران به نمایندگی هیات مدیره و همه اعضاء انجمن این لوح را دریافت کرد. روابط عمومی انجمن علوم سیاسی ایران در آستانه سال نو این دستاورد مهم را به استادان، اندیشمندان و پژوهشگران دانش سیاست کشور تبریک عرض می نماید و امیدوار است این توفیق در سال آینده استمرار و تعمیق یابد.

                                                        روابط عمومی انجمن علوم سیاسی ایران   

   روز چهارشنبه هفدهم اسفند به همت انجمن علوم سیاسی ایران و تعدادی از نهادهای مشارکت کننده برنامه ای تحت عنوان "یادمان فرهیختگان دانش سیاست" در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار گردید. در این مراسم پس از پخش سرود جمهوری اسلامی و تلاوتی چند از آیات قرآن کریم توسط قاری بین المللی،  دکتر مجتبی مقصودی، رئیس انجمن علوم سیاسی ایران و دبیر همایش گزارشی را ارائه داد و ضمن تشریح فرایند یک ساله اجرایی شدن این یادمان، انتخاب اساتید منتخب از میان فرهیختگان دانش سیاست داخل کشور را محصول نظر سنجی از اعضاء پیوسته انجمن اعلام کرد.

   سپس دکتر علی اکبر امینی در بزرگداشت مرحوم دکتر حمید عنایت سخنرانی کرد و چند خاطره از دوران دانشجویی خود و شاگردی دکتر عنایت تعریف نمود.

  پس از پخش نماهنگی زیبا و خاطره برانگیز همراه با عکس هایی از زنده یاد دکتر حمیدعنایت، جواد شیخ الاسلامی، علی اکبر، هوشنگ مقتدر، عبدالحمید ابوالحمد، افشار و ... دکتر حمیرا مشیرزاده استاد دانشگاه تهران در بزرگداشت دکتر قاسم افتخاری متنی را قرائت کرد. در این یادداشت از قاسم افتخاری به عنوان استاد تمام اساتید فعلی علم سیاست ایران به طور مستقیم یا غیرمستقیم یاد شد.

   آنگاه دکتر عبدالرحمن عالم استاد دانشگاه تهران در بزرگداشت دکتر حمید عنایت به شرح زندگی نامه وی پرداخت. وی که از شاگردان دکتر عنایت بود صحبت خود را با بغضی آشکار در گلو به پایان رساند.

   اجرای موسیقی سنتی زنده توسط گروه همنوازان عرفان به سرپرستی حمید وجدان پاک با صدای محمد جاسمی و نیز پخش نماهنگی دیگر همراه با عکس هایی از دکتر قاسم افتخاری از دیگر برنامه های ماندگار این بزرگداشت بود.

بالاخره نوبت به رونمایی و اعطای تندیس یادمان فرهیختگان دانش سیاست رسید که با حضور هیئت رئیسه انجمن علوم سیاسی و تعدادی از پیشکسوتان از جمله دکتر ازغندی، نقیب زاده، سلیمی، مقصودی، ساعی، مستقیمی، مصفا، مشیرزاده، سجادپور، تاجیک و ابراهیمی فر صورت گرفت.

   در ابتدا دکتر مقصودی به عنوان رئیس انجمن علوم سیاسی ایران اظهار داشت که این تندیس زیبا به مثابه  " اسکار علوم سیاسی ایران "  است. سپس به پاس قدردانی از زحمات مرحوم دکتر عنایت تندیس یادمان به شاگرد ایشان، دکتر عبدالرحمن عالم اهدا شد.

    پس از آن تندیس دوم انجمن علوم سیاسی ایران به دکتر قاسم افتخاری استاد دانشگاه تهران اهدا شد. این تندیس را اعضای هئیت مدیره و میهمانان دست به دست کرده و در آخر دکتر احمد ساعی آن را به دکتر افتخاری اهدا نمود.

سپس دکتر افتخاری ضمن تشکر از انجمن علوم سیاسی ایران برای دقایقی به سخنرانی و ذکر خاطراتی از دکتر عنایت پرداخت.

   در این مراسم همچنین بنا به تصمیم هیات مدیره انجمن علوم سیاسی ایران از دکتر علیرضا سنجابی از اساتید علوم سیاسی و از فرماندهان جنگ و جانباز شیمیایی که در حال حاضر در بستر بیماری قرار دارند تقدیر به عمل آمد و به پاس تلاش های علمی و دفاع از میهن، یادبودی را به دختر ایشان که در مراسم حاضر بود اهدا شد.

   سپس پخش نماهنگ سوم همایش، که به صورت اختصاصی برای انجمن و عملکردهای گسترده 8 ساله آن تهیه شده بود به معرض نمایش گذارده شد. در خاتمه مجمع عمومی انجمن علوم سیاسی برگزار گردید. دراین مجمع ضمن رونمایی از برنامه راهبردی انجمن تا سال 1400، دستور جلسه مجمع و پیشنهادات ارائه شده با اجماع شرکت کنندگان و نظارت نماینده وزارت علوم مورد تصویب واقع شد.

   دانش سیاست به مثابه دانشی میان رشته ای و با کارویژه های تحلیلی، تبیینی و تجویزی و نیز تاثیر گذار  بر حوزه تصمیم سازی، سیاستگذاری و اجراء، متاسفانه عملا در کشور به فراموشی سپرده شده و کم و بیش دچار بی مهری است و از منزلتی که شایسته آن است برخوردار نیست و باز هم علیرغم فضای به شدت سیاسی جامعه ایران، "سیاست به مثابه یک علم" از حاشیه ترین جایگاه برخوردار است و صد البته در کنار این کم توجهی و به حاشیه سپاری های سهوی و یا عمدی هر از چند گاهی مورد نوازش نبز قرار می گیرد! باید اذعان داشت؛ در استمرار این وضعیت ما نیز مسئولیت داشته و سهیم هستیم.